مقدمه
در این پژوهش، اثر جایگزینی جزئی سنگدانه سبک با معمولی و نیز نوع و ترکیب الیاف بر ظرفیت برشی بتن خودتراکم سبک پرمقاومت بررسی شد. برای این منظور، ۱۲ تیر مستطیلی بدون آرماتور برشی با نسبت دهانه برشی به عمق مؤثر 1/3ساخته و آزمایش گردید. نتایج نشان داد جایگزینی سنگدانه سبک با معمولی موجب کاهش اندک مقاومت فشاری، اما بهبود مقاومت خمشی و برشی شد. افزودن الیاف فولادی سهبعدی، پنجبعدی و الیاف مصنوعی (بهصورت منفرد یا ترکیبی با سهم حجمی ۰٫۷۵درصد) باعث افزایش مقاومت برشی، سختی، شکلپذیری و بهبود الگوی ترکها گردید. با توسعه سازههای بلند، دریایی و پلهای بزرگ، بتن سبک بهعنوان مصالح نوین مورد توجه است. مزایای اصلی آن شامل عایق حرارتی و صوتی، کاهش بار مرده، مقاومت در برابر آتش، نسبت مقاومت به وزن بیشتر، انبساط حرارتی کمتر، دوام در چرخه یخزدگی و کاهش هزینهها است؛ هرچند ظرفیت برشی کمتر نسبت به بتن معمولی محدودیت ایجاد میکند. بتن خودتراکم با روانی زیاد، قابلیت پر کردن قالبهای پیچیده، کاهش هزینه و زمان اجرا و بهبود دوام و کیفیت سطح نهایی را دارد. ترکیب این فناوری با بتن سبک، بتن سبک خودتراکم را پدید آورده که مزایای هر دو سیستم را دارد. اخیراً با افزودن الیاف، بتن سبک خودتراکم الیافی معرفی شده است که ویژگیهایی نظیر مقاومت کششی، مدول گسیختگی، چقرمگی، مقاومت خستگی و ضربه، مقاومت سایشی و ظرفیت برشی را ارتقا میدهد. این اثرات عمدتاً از قطع مسیر انتشار ریزترکها ناشی میشوند. پژوهشها نشان دادهاند الیاف فولادی ظرفیت برشی و تغییرمکان نهایی را بهطور چشمگیر افزایش میدهند، در حالیکه الیاف مصنوعی شکلپذیری، کنترل ترک و دوام بتن را بهبود میبخشند. استفاده از الیاف هیبریدی نیز اثر همافزایی داشته و موجب افزایش مقاومت فشاری، کششی و برشی میشود.
روش تحقیق
تعداد ۱۲ تیر مستطیلی (۲ تیر از هر مخلوط) با ابعاد طول ۱۶۰۰ میلیمتر، عرض مقطع ۱۵۰ میلیمتر، ارتفاع ۲۰۰ میلیمتر مطابق شکل 2 ساخته شد. جزئیات طرح مخلوط این تیرها در جدول1 قابل مشاهده است.
چون سنگدانه سبک جذب آب زیاد (۱۵درصد) دارد، برای کنترل کارایی بتن، پیشاشباعسازی سنگدانههای سبک انجام شد. این کار با ترکیب ۱۰ درصد آب مخلوط، ۱۰درصد دوده سیلیس و ۱۰درصد سیمان به مدت ۳۰ دقیقه قبل از مخلوطکردن اصلی صورت گرفت. این روش باعث بهبود منطقه انتقالی (ITZ) و پیوند بهتر خمیر سیمان با سطح سنگدانه شد. همچنین، برای جلوگیری از تمرکز تنش و شکست در محل بارگذاری یا حملونقل، در دو انتهای تیرها از ۳ عدد خاموت بسته Φ8 با فاصله ۳۰ میلیمتر استفاده شد. در ناحیه برشی (دهانه برشی) خاموتی وجود نداشت تا اثر الیاف بر ظرفیت برشی ارزیابی شود.
نتیجهگیری
جایگزینی ۱۲ درصد سنگدانه سبک بهجای سنگدانه معمولی، باعث کاهش جزئی مقاومت فشاری شد با این حال مقاومت خمشی افزایش پیدا کرد. همچنین، افزودن الیاف باعث افزایش چشمگیر هر دو مقاومت، بهویژه مقاومت خمشی شده است. الیاف فولادی 5D به دلیل مقاومت کششی زیاد و قلابدار بودن، پیوستگی قویتری با ماتریس سیمانی ایجاد کردهاند و بهترین عملکرد را داشتند. همچنین، ترکیب هیبریدی (5D+SY) بهخاطر اثر همافزایی، عملکرد بالایی داشته است. الیاف مصنوعی به دلیل مدول کم و احتمال لغزش بیشتر، اثر کمتری گذاشتند.
واضح است که تیرهای دارای الیاف پس از ترک خوردگی نیز توانایی تحمل بار اضافی و تغییرمکان بیشتر دارند. بهترین عملکرد مربوط به الیاف هیبریدی، ترکیب فولادی (سختی و مقاومت اولیه) + مصنوعی (چقرمگی و کنترل ترک)، است. جالب اینکه 3D و 5D فولادی عملکرد تقریباً مشابهی داشتند، ولی 3D در مقایسه با مقاومت فشاری، بهبود نسبی بیشتری نشان داد. دلیل آن توزیع بهتر و تعداد بیشتر الیاف 3Dدر مقطع بوده است. الیاف مصنوعی به دلیل مدول کم و پراکنش کمتر، اثرگذاری ضعیفتری نسبت به فولادیها داشتند.
در همه تیرها، ترکهای خمشی در وسط دهانه در بارهای اولیه ظاهر شدند. با افزایش بار، ترکها در ناحیه برشی توسعه یافته و به صورت مورب به سمت نقطه بارگذاری حرکت کردند و ترکهای برشی قطری تشکیل دادند. تیرهای دارای الیاف ترکهای بیشتری داشتند اما فاصله ترکها کمتر بود و به ناحیه فشاری هم کشیده شدند که موجب رفتار شکلپذیرتر و کنترل ترک بهتر میشوند. تیر کنترل (بدون الیاف) خیلی زود پس از ترک قطری شکست ترد داد.
این پژوهش نشان داد که جایگزینی جزئی سنگدانه معمولی در بتن سبک باعث بهبود رفتار برشی و کنترل ترکها میشود، هرچند مقاومت فشاری کمی کاهش مییابد. افزودن الیاف (بهویژه فولادی و هیبریدی) بهطور چشمگیری ظرفیت برشی، مقاومت خمشی، سختی و شکلپذیری را بهبود میدهد. الیاف هیبریدی بهترین گزینه برای دستیابی به عملکرد متوازن بین مقاومت و شکلپذیری هستند. برای طراحی این نوع بتنها، استفاده از آییننامهها نیازمند ضرایب اصلاحی است تا پیشبینی دقیقتر حاصل شود.
دانلود نسخه کامل مقاله

