مقدمه
بتن در فرآیند پمپاژ تحت تأثیر عواملی همچون تنش برشی، فشار، دما و تغییرات مقدار هوای داخلی قرار میگیرد. این عوامل میتوانند خواص رئولوژیکی بتن را تغییر داده و بر قابلیت پرکنندگی بتن پس از ریختن در قالبها اثر بگذارند. نرخ بتنریزی برای پر کردن قالبها که معادل با نرخ تخلیه در حین پمپاژ است، بسته به قسمتهای مختلف سازه، متفاوت است. در نواحی بزرگ مانند کفها، نرخ تخلیه بالاتر برای تسریع در ساخت وساز در نظر گرفته میشود، در حالی که در اجزای باریکتر مانند دیوارها و ستونها باید این نرخ کنترل شود تا از سرریز شدن بتن جلوگیری گردد. همچنین، لازم است در اجرای بتن خودتراکم، فشار قالب برای کنترل نرخ تخلیه در نظر گرفته شود.
تخلیه با سرعت بالا معمولاً منجر به افزایش نرخ برش حداکثری و افت فشار در طول پمپاژ میشود. علاوهبراین، تغییرات دما و مقدار هوا پس از پمپاژ نیز گزارش شده است. بعد از پمپ کردن، دمای بتن ممکن است بین 1/9 تا 8/0 درجه سانتیگراد افزایش یابد و این افزایش در بتنهای با مقاومت بالا در مقایسه با بتنهای معمولی مشهودتر است. در تحقیقات گذشته، تغییرات در مقدار هوا نیز پس از پمپاژ گزارش شده است، اما هیچ رابطهای میان نرخ تخلیه یا فشار پمپاژ و تغییرات مقدار هوا یافت نشده است. در شرایط مختلف پمپاژ، فشار، نرخ برش و دما میتوانند تغییرات قابل توجهی در خواص رئولوژیکی بتن ایجاد کنند. افزایش فشار و نرخ برش در پمپاژ، معمولاً موجب کاهش لزجت و افزایش تنش تسلیم بتن میشود. این تغییرات ممکن است به دلیل هیدراتاسیون تسریعشده، پراکندگی ذرات سیمان و افزایش مقدار هوا در بتن باشد. با توجه به تأثیرات فیزیکی متفاوتی که در برنامههای پمپاژ بتن تحت شرایط مختلف اعمال میشود، تغییر در شرایط پمپاژ میتواند منجر به تغییر ویژگیهای رئولوژیکی بتن پس از پمپاژ شود.
روش تحقیق
در این مطالعه، دوازده مخلوط بتن خودتراکم برای ارزیابی خواص رئولوژیکی پس از پمپاژ در نظر گرفته شد. مواد اولیه بهکار رفته شامل دو نوع سیمان پرتلند، خاکستر بادی کلاسC ، سرباره کوره آهنگدازی و دوده سیلیس بودند. این مواد برای تأمین خواص چسبندگی و مقاومت بتن استفاده شدند. سنگدانه رودخانهای (با اندازه دانهبندی ۰–4/75 میلیمتر) و سنگدانههای آهکی (با اندازه دانهبندی ۵–۲۰ میلیمتر) بهعنوان مصالح سنگی در ساخت بتن بهکار رفتند. برای بهبود کارایی بتن، از یک فوق روانکننده پلیکربوکسیلات استفاده شد. برای انجام آزمایشها، سه طول مختلف لولهکشی ۳۴۲، ۵۴۵ و ۱۰۴۴ متر برای پمپاژ بتنها انتخاب شد. لولهها با شعاعهای مختلف ۱۲۵ و ۱۵۰ میلیمتر و انحناهای ۹۰ درجه با شعاعهای انحنای 5/0 متر و ۱ متر بودند. این لولهها بهطور افقی در یک سطح قرار داشتند.
پس از مخلوط کردن و همگنسازی در ایستگاه مخلوطسازی، بتن به سرعت به محل کار منتقل شد. حدود 2/0 مترمکعب از هر مخلوط، پس از همگنسازی سریع در کامیون حمل بتن به مدت ۳۰ ثانیه با سرعت ۲۰-۳۰ دور در دقیقه، از کامیون حمل بتن نمونهبرداری شد. سپس کارایی و ویژگیهای رئولوژیکی بتن نمونهبرداریشده اندازهگیری شدند. بهمنظور ارزیابی همزمان چندین ویژگی بتن تازه در مدت ۱۵ دقیقه، ۲۰ کارگر ماهر از آزمایشگاه بتن برای کمک به اجرای آزمایشها درنظر گرفته شدند. پس از نمونهبرداری، کامیون حمل بتن، مخلوط بتن را به پمپ منتقل کرده و پس از کالیبراسیون نرخ تخلیه، بتن با نرخ جریان ثابت، پمپاژ شد. سپس، بتن پمپاژشده از خروجی خط لوله نمونهبرداری شد. آزمایشهای انجامشده قبل و بعد از پمپاژ شامل آزمایشهای رئولوژیکی، جریان اسلامپ، زمان قیف V، اندازهگیری مقدار هوا و دمای بتن بودند.
نتایج
شکل 1 نتایج مربوط به کارایی و خواص رئولوژیکی 12 مخلوط را پیش و پس از پمپاژ نشان میدهد. برای یک دسته مشخص از بتن، میتوان رابطه خوبی میان کارایی و پارامترهای رئولوژیکی مشاهده کرد. هرچه تنش تسلیم بیشتر باشد، روانی اسلامپ کمتر خواهد بود و کاهش ویسکوزیته نیز با کاهش زمان قیف V پس از پمپاژ مطابقت دارد. با این حال، رابطه میان کارایی و پارامترهای رئولوژیکی در مخلوطهای مختلف پراکندگی دارد. از یک سو، آزمونهای تکنقطهای مانند روانی اسلامپ و زمان قیف V ممکن است نتوانند بهطور کامل روانی مخلوطها را نشان دهند و این آزمونها ممکن است وابسته به اپراتور باشند. ازاینرو، کارایی و خواص رئولوژیکی بهصورت جامع در نظر گرفته شدند تا تغییر خواص رئولوژیکی ناشی از پمپاژ ارزیابی شود. به طور کلی، پس از پمپاژ، تنش تسلیم افزایش و روانی اسلامپ کاهش یافت؛ همچنین، لزجت و زمان قیف V مخلوطهای بتن خودتراکم کاهش پیدا کرد.
در ادامه این بخش، دستاوردهای اصلی این مطالعه ارائه شده است:
- اثرات فیزیکی اعمالشده بر بتن در حین پمپاژ با افزایش نرخ خروجی، افزایش مییابد. همچنین، نرخ برشی اعمالشده در مخلوطهای بتن خودتراکم با جریان روانی بیشتر، در نرخهای خروجی مشابه، کمتر است. با افزایش نرخ خروجی، تغییرات دمای مخلوطهای بتن خودتراکم پس از پمپاژ از 2/2- تا 4/6 درجه سانتیگراد متغیر است که این تغییرات در شکل 2 نشان داده است.
- مقادیر تنش تسلیم مخلوطهای بتن خودتراکم پس از پمپاژ افزایش مییابد. کاهش جریان روانی یا افزایش تنش تسلیم مخلوطهای بتن خودتراکم با جریان روانی اولیه مشابه، بهطور خطی با نرخهای خروجی افزایش مییابد. همچنین، تغییرات در مقادیر تنش تسلیم در بتن خودتراکم با جریان روانی اولیه کمتر، شدیدتر است. تأثیر جریان روانی اولیه و نرخ خروجی بر مقادیر تنش تسلیم پس از پمپاژ، به تفاوت نرخ برشی اعمالشده بر بتن خودتراکم در طول پمپاژ نسبت داده میشود.
- تغییرات در مقادیر تنش تسلیم بتن خودتراکم پس از پمپاژ، با طول خط لوله در نرخهای خروجی مشابه افزایش مییابد، در حالی که در طول خط لوله، در فشار پمپاژ مشابه، کاهش مییابد. این موضوع میتواند ناشی از تفاوت در تأثیر وزن نرخ برشی اعمالشده و مدت زمان برش در طول پمپاژ بر مقادیر تنش تسلیم باشد.
- لزجت بتن خودتراکم پس از پمپاژ کاهش مییابد. میزان کاهش لزجت با افزایش نرخ خروجی به دلیل افزایش نرخ برشی اعمالشده در طول پمپاژ افزایش مییابد که این افزایش در شکل 3 نمایش داده شده است. علاوه بر اثرات فیزیکی در طول پمپاژ، لزجت پس از پمپاژ تحت تأثیر زمان سپریشده قرار میگیرد که میتواند آن را افزایش دهد. با حذف تأثیر زمان سپریشده، کاهش لزجت در خطوط لوله طولانیتر در نرخهای خروجی مشابه بیشتر است، اما در خطوط لوله طولانیتر در فشارهای پمپاژ مشابه، کمتر است.
دانلود نسخه کامل مقاله

