رادون (Radon) چیست؟
رادون یک گاز بی‌رنگ، بی‌بو و رادیواکتیو است که به طور طبیعی در خاک در تمامی بخش‌های ایالات متحده آمریکا وجود دارد. رادون حاصل تجزیۀ طبیعی اورانیوم و رادیوم موجود در سنگ و خاک است. نرخ حرکت رادون در خاک، بستگی به نفوذپذیری و درجه اشباع دارد. رادون به عناصر رادیواکتیو دیگر در سری‌های اورانیومی، موسوم به مشتقات رادون، فرومی‌پاشد. این ذرات باردارِ رادیواکتیو به ذرات موجود در هوا متصل شده که می‌توانند استنشاق شوند. رادون همچنین می‌تواند در آب‌های زیرزمینی حل شود.
چرا رادون یک نگرانی است؟
رادون به‌عنوان ماده‌ای سرطان‌زا طبقه‌بندی شده و یکی از علل اصلی سرطان ریه است. مشتقات رادون که استنشاق می‌گردند، به دستگاه تنفسی و اعماق ریه‌ها متصل می‌شوند. انرژی آزادشده حاصل از واپاشی رادیواکتیو این ذرات در بدن، می‌تواند آسیب بافتی ایجاد نماید که با سرطان ریه مرتبط شده‌است. سطوح رادون در آب چاه، هنگامی که به‌عنوان آب آشامیدنی استفاده می‌شود، باید اندازه‌گیری شده و در صورت نیاز تصفیه گردد.
چگونه ساختمان‌های مقاوم در برابر رادون ساخته‌شود؟
دال‌ها و دیوارهای بتنی مستحکم، خاک را از فضای داخلی مسکونی جدا نموده و برای ساخت ساختمان‌های مقاوم در برابر رادون ضروری‌اند. این راه، سدی مؤثر در برابر نفوذ گاز حاصل از خاک بوده و اگر ترک‌ها و بازشوها آب‌بندی شوند، منابع خارجی پرتوزایی را تضعیف می‌نماید.
کاهش رادون می‌تواند در ساخت‌وسازهای موجود و جدید مورد توجه قرارگیرد. اقتصادی‌تر است که سامانه‌های کاهش رادون در زمان ساخت‌وساز اولیه، تعبیه شوند. این سامانه شامل فرآیندی برای جمع‌آوری گازهای حاصل از خاک از زیر ساختمان، جداسازی خاک از فضای مسکونی و تهویه آن گاز به خارج از ساختمان است.
یک سیستم غیرفعال به جریان طبیعی گاز حاصل از خاک از درون آن از طریق لوله تهویه متکی است. سیستم فعال، که به آن سامانه کاهش فشار فعال خاک (ASD) گفته می‌شود، شامل یک هواکش در لوله تهویه است تا گازهای حاصل از خاک را از طریق لوله خارج کند.
از این دستورالعمل‌ها پیروی شود تا ورود رادون کاهش یابد:
1. طراحی به‌گونه‌ای انجام شود تا بازشوهای تأسیساتی به حداقل برسد. بازشوهای فاضلاب باید آب‌بندی شده و به بیرون تهویه شوند.
- توصیه نمی‌شود که لایه‌ای از ماسه یا پرکنندۀ متراکم‌شده بر روی ورق پلی‌اتیلن قرار داده‌شود. این لایه، رطوبتی را که ممکن است از طریق دال مهاجرت کند، به دام می‌اندازد. به‌طور مشابه، ورق نباید برای زهکشی آب در هنگام قراردادن دال بتنی، سوراخ شود.
- از بتن بدون آب مازاد استفاده شود تا ترک‌خوردگی به حداقل برسد. بتن با سنگ‌دانه بزرگ‌تر به طور معمول جمع‌شدگی کمتری دارد. بتن برای دال‌ها در زمان جای‌دهی، باید دارای اسلامپ 75 تا 125 میلی‌متر باشد.
- ترک‌خوردگی تصادفی با استفاده از درزهای کنترلی در دیوارها و کف‌ها و درزهای جداسازی بین دال‌ها و دیوارها به حداقل رسانده‌شود. ترک‌ها قرار است در محل درزها ایجاد شوند و می‌توان آنها را به‌راحتی آب‌بندی کرد.
- پی‌های دال یکپارچه، روشی مؤثر برای به حداقل رساندن ورود رادون بوده و برای خانه‌های دارای کف روی زمین در اقلیم‌های گرم رایج هستند. پی و دال به‌عنوان یک واحد یکپارچه عمل نموده و بازشوها را به حداقل می‌رسانند.
- پس از تسطیح دال، قطعات نشانه‌گذاری ارتفاع و تراز برداشته شود. اگر در محل باقی بمانند، می‌توانند مسیرهای ورود از طریق دال ایجاد کنند.
- درزهای کنترلی و ساختمانی به گونه‌ای ساخته‌شود که درزبندی را تسهیل نماید.
- بتن به‌طور مناسب عمل‌آوری شود.
- تمامی درزهای کنترلی، درزهای جداسازی و هرگونه بازشو دیگر در دال‌ها و دیوارها باید با یک آب‌بند الاستومری (مانند درزبند پلی‌اورتان) درزبندی شوند. ترک‌های تصادفی باید قبل از درزبندی، تراشیده شده تا عریض‌تر گردند.
