unnamed (1)

مجله فصل بتن (بتن الیافی)

در گستره دانش بتن، هر موضوعی فصلی تازه در اندیشه مهندسی عمران می‌گشاید. انتخاب «بتن الیافی» به عنوان موضوع اصلی این شماره، پاسخی است به نیاز روزافزون جامعه مهندسی و صنعت ساخت‌وساز به مصالحی که بتوانند پا را فراتر از محدودیت‌های بتن معمولی بگذارند.

بتن در کنار تمام مزایای خود، ضعف‌هایی دارد که سال‌ها ذهن محققان و مجریان پروژه‌های عمرانی را به خود مشغول کرده است؛ شکنندگی، گسیختگی ناگهانی و ضعف کششی از جمله چالش‌های همیشگی این ماده پرکاربرد بوده است. همین مسئله، اندیشه افزودن مصالحی نوین به بتن را زنده کرد؛ در این میان، «الیاف» به‌عنوان یکی از مؤثرترین راهکارها، توانست سیمای تازه‌ای از بتن را به نمایش بگذارد.

انتخاب موضوع بتن الیافی، انتخابی نمادین و کاربردی است. از یک‌سو نشان‌دهنده حرکت مهندسی عمران ایران و جهان به سوی مصالح پیشرفته و پایدار است، از سوی دیگر، پاسخی علمی ـ اجرایی به دغدغه‌های امروز صنعت ساخت؛ مقاوم‌سازی در برابر بارهای دینامیکی، افزایش دوام در شرایط سخت محیطی، و ارتقای کیفیت عملکردی سازه‌ها.

پرداختن به بتن الیافی در این مجله، تلاشی است برای آن‌که جامعه مهندسی کشور با زبانی ساده و فنی با مفاهیم، کاربردها و چشم‌اندازهای این فناوری آشنا شود؛ فناوری که نه تنها می‌تواند کیفیت سازه‌ها را بهبود بخشد، بلکه در آینده، نقش پررنگی در پایداری و نوآوری در صنعت ساخت ایفا خواهد کرد.

دانلود مجله فصل بتن بتن الیافی

بخش اول: پایه‌های دانش

بخش دوم: گنجینه‌تجربه‌ها

در بخش نخست مجله فصل‌بتن، به بررسی بتن الیافی پرداختیم و به سوالات چیست، چرا، چگونه پاسخ دادیم.

در بخش دوم مجله فصل‌بتن، تجربیات علمی و اجرایی شرکت فهاب بتن را جمع‌آوری کردیم و با مصاحبه‌های تخصصی، از جهات مختلف به بررسی این تجربه‌ها پرداختیم.

بخش سوم: آینده‌سازان بتن

بخش چهارم: فناوری‌بدون‌مرز

در بخش سوم مجله فصل‌بتن، استاندارهای مربوط به بتن‌های حاوی الیاف را جمع‌آوری کردیم و با دو نفر از پژوهشگران جوان این حوزه به گفتگو پرداختیم.

و در بخش چهارم مجله فصل‌بتن، جایگاه علمی و نوآوری‌های علمی در زمینه بتن الیافی را بررسی کردیم.

مصاحبه‌های فصل بتن

دکتر علیرضا باقری؛ عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی عمران دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

میزگرد با حضور مهندس بابک فروتن‌مهر؛ نائب رئیس هیئت مدیره شرکت فهاب بتن و مهندس صدرا عزیزپور فعال صنعت ساختمان

Picture3

نخستین شماره مجله فصل بتن – بتن خودتراکم

شرکت ساختمانی فهاب بتن، با هدف تولید بتن آماده باکیفیت، تحقیق و توسعه در این صنعت و رفع‌ نیازهای صنعت ساختمان کشور، حرکت خود را از سال 1354 آغاز نموده و با تکیه بر تلاش فراوان و شبانه‌روزی، تخصص و پای‌بندی به تعهدات حرفه‌ای، از نامی شایسته و جایگاهی معتبر در میان جامعه تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان صنعت ساختمان کشور برخوردار شده است.

شرکت ساختمانی فهاب بتن، با نزدیک به نیم قرن تجربه در صنعت بتن، مفتخر است تا مجله‌ای علمی تخصصی با عنوان «فصل بتن» را به جامعه مهندسی و علاقه‌مندان به این صنعت ارزشمند تقدیم کند. این مجله، با نگاهی به آینده و رویکردی نوآورانه، به دنبال آن است تا دانش و تجربه را در زمینه بتن به اشتراک همگان گذاشته و بستری را برای تبادل نظر و پیشرفت در این صنعت فراهم آورد. ارتقای دانش علمی، اجرایی و فرهنگ‌سازی به ویژه در میان نسل جوان و دانشجویان کشور که آینده‌سازان این مرز و بوم هستند، جزوی از نقشه راه فهاب بتن در مسیر دستیابی به بالاترین استانداردها است. تعاملات مستمر این مجموعه با دانشگاه‌های برتر کشور، به ویژه در سال‌های اخیر، گواهی روشن بر تعهد مجموعه به پیشرفت و توسعه علمی است.

فصل بتن، با همت تیمی جوان و پویا از اعضای آکادمیک شرکت فهاب بتن، برای ایجاد مرجعی تخصصی و کاربردی در حوزه‌های مختلف فناوری بتن تدوین شده است. برای نخستین بار، شرکت فهاب بتن به منظور تقویت تعامل و ایجاد جذابیت بصری در میان نسل جوان، دست به طراحی کاراکتری زده است که نمادی از روحیه علمی، تفکر خلاق و ارتباط نزدیک آن با طبیعت است. «نماد دلفین»، به عنوان موجودی هوشمند و دوست‌دار طبیعت می‌تواند نمایان‌گر ارتباط آن با بتن باشد. دلفین نه تنها نمایان‌گر ارتباط حیاتی بتن با آب است که یکی از عناصر اصلی تشکیل‌دهنده آن است، بلکه

بیان‌گر شعور و فهمی است که بتن در خود دارد. همان‌طور که شادروان پروفسور مهدی قالیبافیان، پدر علم بتن ایران، به زیبایی فرمودند: “بتن ترکیبی است از سنگدانه، سیمان، آب و اندکی شعور“. از طرفی دیگر، دلفین‌ها به واسطه رفتار اجتماعی‌شان و توانایی‌شان در برقراری ارتباط، نمادی از همکاری و تعامل هستند؛ ویژگی‌هایی که شرکت فهاب بتن برای دستیابی به نوآوری و توسعه پایدار در این صنعت به آن‌ها متکی است. این کاراکتر نمادی از روحیه همکاری، نوآوری و پویایی است که به خوبی اهداف و ارزش‌های «فصل بتن» را به تصویر می‌کشد.

در هر شماره از فصل بتن، به موضوعات علمی متنوع و خاص در زمینه صنعت بتن و صنایع وابسته پرداخته می‌شود. همچنین، تلاش می‌شود تا با انتخاب موضوع هر مجله، تأثیر شایانی بر ایجاد الگوهای قابل اعتماد برای اجرای پروژه‌های عمرانی با کیفیت و پایدار بر اساس منابع معتبر ملی و بین‌المللی داشته باشد.

در اولین شماره از فصل بتن، موضوع “بتن خودتراکم” به طور جامع از جنبه‌های مختلف بررسی شده است. بتنی که شادروان پرفسور قالیبافیان، در اولین کارگاه تخصصی بتن خودتراکم در سال 1385 شمسی، آن را “بتن بی‌صدا” نامیدند. این شماره از فصل بتن تلاش دارد تا علاوه بر بررسی اصول اساسی دانش در موضوع بتن خودتراکم، تجربه‌های علمی و اجرایی موجود را مورد مطالعه قرار دهد. لازم به ذکر است که اطلاعات علمی این مجله از مراجع معتبر بین‌المللی مربوط به انجمن بتن آمریکا، گزارش‌های انجمن بتن آماده آمریکا، مقالات پراستناد از محققین معتبر و استانداردهای داخلی موجود استخراج شده است. در بخش سوم این مجله، بر اساس دیدگاه ارتباط صنعت با جوانان این مرز و بوم که آینده‌سازان بتن هستند، موضوع بتن خودتراکم از نظر فارغ‌التحصیلان برتر و همچنین وضعیت استانداردهای ملی بررسی شده است. در بخش پایانی مجله، جایگاه تحقیقاتی و اجرایی بتن خودتراکم در دنیا، به طور کامل ارائه می‌شود تا بتواند نقشه راهی مؤثر و کارآمد برای دانشگاه و صنعت باشد. فصل بتن، پلی میان دانش و تجربه، آماده است تا همراه شما در مسیر پیشرفت و ارتقای صنعت بتن کشور باشد. از تمامی فرهیختگان، دانشجویان و متخصصان گرامی دعوت می‌کنیم که با مطالعه فصل بتن، نظرات و پیشنهادات خود را از طریق بارکد زیر با ما به اشتراک بگذارند.

دانلود مجله فصل بتن بتن خودتراکم

بخش اول: پایه‌های دانش

بتن خودتراکم چیست؟ بتن خودتراکم نسبت به بتن‌های معمول، اصول و فناوری متفاوتی دارد. در این بخش، آشنایی با اصول علمی، الزامات و راهکارهای دستیابی به یک مخلوط بتن خودتراکم مورد بررسی قرار گرفته است.

چرا بتن خودتراکم؟ اگر به‌دنبال بتنی هستید که اجرای آن سریع‌تر، هزینه‌ها کمتر و کیفیت بالاتر باشد، این بتن مناسب شماست. در این بخش، تمام مزایا و کاربردهای آن را بررسی می‌کنیم.

چگونگی در بتن خودتراکم؟ این بتن تنها در صورتی عملکردی عالی خواهد داشت که از ابتدا تا انتهای فرآیند، همه چیز اصولی انجام شود. در این بخش، نکات کلیدی تولید، حمل، قالب‌بندی و کنترل کیفیت این بتن را خواهید آموخت.

بخش‌بندی فصل اول مجله فصل بتن

بخش دوم: گنجینه‌تجربه‌ها

تجربه‌های علمی: با یافته‌های علمی و پژوهش‌های عملی متخصصان فهاب‌بتن درباره بتن خودتراکم آشنا ‌شوید. به‌علاوه، خلاصه گفت‌وگو با دکتر محسن تدین درباره مسیر توسعه از گذشته تا به امروز و دیدگاه‌های آینده  فناوری بتن خودتراکم در ایران ارائه شده است.

تجربه‌های اجرایی: با تجربه‌های اجرایی و چالش‌های عملی در استفاده از بتن خودتراکم در پروژه‌ها آشنا شوید. همچنین، خلاصه‌ای تجربه‌های اجرایی سه پروژه شاخص فهاب بتن نیز گزارش شده است. در انتها، خلاصه‌ای از مصاحبه با مهندس عراقیان، مشاور پروژه‌های ملی و بین‌المللی ارائه شده است.

بخش‌بندی فصل دوم مجله فصل بتن

بخش سوم: آینده‌سازان بتن

استاندارد؛ مسیر آینده صنعت بتن: برای رسیدن به آینده روشن، پیروی از استانداردها شرط اصلی است. بنابراین، در این بخش تمام نکات علمی و اجرایی مربوط به بتن خودتراکم در استاندارد ملی و آیین‌نامه بتن ایران گردآوری شده است.

صدای نسل نو: بدون شنیدن صدای نسل جدید، نسلی که آینده‌ساز این صنعت هست، حصول پیشرفت دشوار خواهد بود. در این بخش، نکاتی از نظرات متخصصان جوان این حوزه ارائه شده است.

بخش‌بندی فصل سوم مجله فصل بتن

بخش چهارم: فناوری‌بدون‌مرز

جایگاه علمی: در این بخش، مسیر توسعه بتن خودتراکم، روند تحقیقات علمی، کشورهای پیشرو و پژوهشگران برتر این حوزه بررسی شده‌اند. همچنین، تأثیر فناوری‌های نوین و تحلیل داده‌های علمی در بهبود کیفیت و کاربردهای این بتن مورد بررسی قرار گرفته است.

نوآوری‌های علمی: در این بخش، جدیدترین پژوهش‌های علمی در حوزه بتن خودتراکم ارائه شده است. تحقیقات نشان‌دهنده مسیرهای نوآورانه‌ای هستند که می‌توانند آینده این فناوری را متحول کنند.

بخش‌بندی فصل چهارم مجله فصل بتن

مهندس حسین فروتن‌مهر؛ موسس و مدیرعامل شرکت فهاب بتن

دکتر محسن تدین؛ رنیس انجمن بتن ایران و استاد دانشگاه بوعلی همدان

مهندس حمیدرضا عراقیان؛ مشاور پروژه‌های ملی و بین‌المللی.

Slide3

آزمایش اسلامپ بتن؛ مهم‌ترین روش ارزیابی کارایی بتن تازه

اهمیت آزمایش اسلامپ و دلیل انجام آن

آزمایش اسلامپ بتن یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین آزمایش‌های بتن تازه در سراسر جهان است که به منظور ارزیابی کارایی، روانی و قابلیت اجرای بتن مورد استفاده قرار می‌گیرد. تقریباً هیچ پروژه عمرانی یا کارخانه تولید بتن آماده‌ای را نمی‌توان یافت که در آن آزمایش اسلامپ به عنوان بخشی از فرآیند کنترل کیفیت انجام نشود.

در صنعت بتن، تنها داشتن مقاومت فشاری بالا کافی نیست. بتن باید قابلیت حمل، پمپاژ، ریختن، تراکم و پرداخت مناسب را نیز داشته باشد. اگر بتن بیش از حد خشک باشد، عملیات بتن‌ریزی با مشکل مواجه می‌شود و امکان ایجاد حفرات، کرموشدگی و کاهش کیفیت سازه افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، اگر بتن بیش از حد روان باشد، احتمال جداشدگی سنگدانه‌ها، آب‌انداختگی و افت کیفیت بتن وجود خواهد داشت.

آزمایش اسلامپ ابزاری سریع، ساده و اقتصادی برای بررسی این ویژگی مهم بتن تازه است. این آزمایش نشان می‌دهد که بتن تولید شده تا چه اندازه با طرح اختلاط طراحی شده مطابقت دارد و آیا برای شرایط اجرایی پروژه مناسب است یا خیر.

در کارخانه دانش بنیان فهاب بتن، آزمایش اسلامپ یکی از مهم‌ترین مراحل کنترل کیفیت بتن تازه محسوب می‌شود. تمامی بتن‌های تولیدی پیش از ارسال یا در محل پروژه تحت کنترل قرار می‌گیرند تا اطمینان حاصل شود که روانی بتن با مشخصات سفارش مشتری مطابقت دارد. همچنین آزمایشگاه فهاب بتن آمادگی انجام این آزمون را برای پیمانکاران، شرکت‌های ساختمانی، مهندسان مشاور و کارفرمایان پروژه‌های عمرانی دارد.

از آنجا که تغییرات جزئی در میزان آب، کیفیت مصالح، عملکرد افزودنی‌ها و شرایط محیطی می‌تواند بر کارایی بتن تأثیر بگذارد، انجام منظم آزمایش اسلامپ نقش مهمی در حفظ کیفیت و یکنواختی بتن ایفا می‌کند.

وسایل و تجهیزات مورد نیاز

برای انجام آزمایش اسلامپ به تجهیزات نسبتاً ساده اما استاندارد نیاز است.

  • قالب مخروط اسلامپ: مهم‌ترین وسیله آزمایش، قالب فلزی مخروط ناقص است که معمولاً به نام مخروط آبرامز شناخته می‌شود. این قالب دارای ابعاد استاندارد زیر است:
    • قطر دهانه بالا: 10 سانتی‌متر
    • قطر دهانه پایین: 20 سانتی‌متر
    • ارتفاع: 30 سانتی‌متر
  • صفحه زیرین: سطحی صاف، محکم، غیرجاذب و کاملاً تراز که قالب روی آن قرار می‌گیرد.
  • میله تراکم: میله فولادی صاف با قطر حدود 16 میلی‌متر و طول تقریبی 60 سانتی‌متر که برای متراکم کردن لایه‌های بتن استفاده می‌شود.
  • خط‌کش یا متر: برای اندازه‌گیری میزان افت بتن پس از برداشتن قالب.
  • بیلچه یا ماله: برای پر کردن قالب و تسطیح سطح بتن.
  • تجهیزات حمل نمونه: ظروف مناسب جهت انتقال بتن تازه به محل آزمایش.
  • تجهیزات ایمنی: شامل دستکش، کفش ایمنی و سایر وسایل حفاظت فردی.
ظرف آزمایش اسلامپ

روش و مراحل انجام آزمایش اسلامپ بتن

مرحله اول: آماده‌سازی تجهیزات

ابتدا قالب اسلامپ و صفحه زیرین تمیز شده و سطح داخلی قالب مرطوب می‌شود. صفحه زیرین باید کاملاً تراز و پایدار باشد.

مرحله دوم: قرار دادن قالب

قالب روی صفحه قرار گرفته و توسط پایه‌های مخصوص یا نیروی اپراتور ثابت نگه داشته می‌شود. ثابت بودن قالب در طول آزمایش اهمیت زیادی دارد.

مرحله سوم: پر کردن لایه اول

بتن تازه تا حدود یک سوم ارتفاع قالب ریخته می‌شود. سپس این لایه با 25 ضربه میله تراکم کوبیده می‌شود. ضربات باید به طور یکنواخت در سطح مقطع توزیع شوند.

مرحله چهارم: پر کردن لایه دوم

یک سوم دوم قالب از بتن پر شده و مجدداً 25 ضربه تراکم اعمال می‌شود. میله باید اندکی وارد لایه زیرین شود.

مرحله پنجم: پر کردن لایه سوم

باقی‌مانده قالب با بتن پر شده و مجدداً 25 ضربه تراکم وارد می‌شود. در پایان، سطح بتن با ماله یا میله صاف می‌شود.

مرحله ششم: برداشتن قالب

پس از تکمیل تراکم، قالب به آرامی و به صورت کاملاً عمودی طی مدت حدود 5 ثانیه بالا کشیده می‌شود. هرگونه حرکت جانبی یا چرخش قالب می‌تواند نتیجه آزمایش را مخدوش کند.

مرحله  هفتم اندازه‌گیری اسلامپ

پس از برداشتن قالب، بتن دچار نشست می‌شود. اختلاف ارتفاع بین قالب اولیه و بلندترین نقطه بتن اندازه‌گیری می‌شود. این مقدار به عنوان عدد اسلامپ گزارش خواهد شد.

نکات مهم در اجرای آزمایش

نمونه‌گیری صحیح: نمونه بتن باید نماینده واقعی بتن مورد استفاده در پروژه باشد.

زمان انجام آزمایش: آزمایش باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن پس از نمونه‌برداری انجام شود.

تمیز بودن تجهیزات: وجود بتن خشک شده یا آلودگی روی تجهیزات می‌تواند موجب خطا شود.

برداشتن عمودی قالب: قالب باید بدون ضربه، لرزش یا حرکت جانبی برداشته شود.

دمای محیط: شرایط آب و هوایی می‌تواند بر رفتار بتن تازه تأثیرگذار باشد.

جلوگیری از تبخیر آب: در هوای گرم باید از کاهش رطوبت بتن در زمان آزمایش جلوگیری شود.

انواع حالت‌های اسلامپ

یکی از ویژگی‌های مهم این آزمایش، امکان بررسی رفتار بتن از طریق شکل تغییر یافته آن پس از برداشتن قالب است.

اسلامپ واقعی (True Slump): در این حالت بتن به صورت یکنواخت نشست می‌کند و شکل کلی مخروط حفظ می‌شود. این حالت نشان‌دهنده عملکرد مناسب بتن است.

اسلامپ برشی (Shear Slump): در این حالت بخشی از بتن به صورت جانبی می‌لغزد. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده کمبود چسبندگی در مخلوط باشد.

اسلامپ فروریزشی (Collapse Slump): در این حالت بتن تقریباً فرو می‌ریزد و شکل خود را از دست می‌دهد. این نوع اسلامپ معمولاً در بتن‌های بسیار روان مشاهده می‌شود.

نمونه بتن پخش شده پس از انجام آزمایش

نتایج و تفسیر آزمایش

نتیجه اصلی آزمایش اسلامپ به صورت عددی و بر حسب میلی‌متر یا سانتی‌متر گزارش می‌شود. این مقدار نشان‌دهنده میزان روانی و کارایی بتن است. به طور کلی:

اسلامپ پایین: معمولاً کمتر از 50 میلی‌متر

ویژگی‌ها:

  • بتن خشک‌تر
  • مناسب روسازی‌ها
  • مناسب قطعات پیش‌ساخته
  • نیاز به تراکم بیشتر

اسلامپ متوسط: حدود 50 تا 100 میلی‌متر

ویژگی‌ها:

  • مناسب اکثر سازه‌های معمولی
  • تعادل مناسب بین روانی و پایداری

اسلامپ بالا: بیش از 100 میلی‌متر

ویژگی‌ها:

  • مناسب بتن‌ریزی در مقاطع متراکم
  • مناسب پمپاژ
  • مناسب آرماتوربندی‌های سنگین

البته باید توجه داشت که عدد اسلامپ به تنهایی معیار کیفیت بتن نیست و باید در کنار سایر آزمایش‌ها تفسیر شود.

عوامل مؤثر بر نتایج آزمایش اسلامپ

  1. نسبت آب به سیمان: افزایش آب معمولاً باعث افزایش اسلامپ می‌شود.
  2. افزودنی‌های شیمیایی: فوق روان‌کننده‌ها و روان‌کننده‌ها می‌توانند بدون افزایش آب، اسلامپ را افزایش دهند.
  3. دمای محیط: هوای گرم باعث کاهش سریع‌تر اسلامپ می‌شود.
  4. نوع سنگدانه: شکل، بافت و دانه‌بندی سنگدانه‌ها بر کارایی بتن تأثیر دارند.
  5. مقدار سیمان: افزایش خمیر سیمان معمولاً موجب بهبود روانی بتن می‌شود.
  6. زمان حمل بتن: با گذشت زمان، اسلامپ بتن کاهش می‌یابد.

آشنایی بیشتر با آزمایش اسلامپ بتن

آزمایش اسلامپ یکی از سریع‌ترین روش‌های کنترل کیفیت بتن تازه است و معمولاً در کمتر از چند دقیقه انجام می‌شود. به همین دلیل تقریباً در تمام پروژه‌های ساختمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال باید توجه داشت که این آزمایش تنها کارایی بتن را نشان می‌دهد و نمی‌تواند جایگزین آزمایش‌های مقاومت فشاری، دوام یا سایر آزمون‌های تخصصی شود.

در بتن‌های ویژه مانند بتن خودتراکم (SCC)، آزمایش اسلامپ معمولی کاربرد محدودی دارد و از آزمایش‌های پیشرفته‌تری مانند اسلامپ فلو استفاده می‌شود. امروزه کنترل مستمر اسلامپ یکی از ابزارهای مهم کارخانه‌های بتن آماده برای حفظ یکنواختی تولید است. هرگونه تغییر ناگهانی در عدد اسلامپ می‌تواند نشانه تغییر در کیفیت مصالح، میزان آب، عملکرد افزودنی‌ها یا مشکلات تولید باشد.

به همین دلیل در فهاب بتن، آزمایش اسلامپ به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کنترل کیفیت بتن تازه به صورت مستمر انجام و ثبت می‌شود. در کلیپ زیر می‌توانید نمونه‌ای از انجام این آزمایش را مشاهده کنید.

استانداردهای مرتبط

عنوان

ASTM

(استاندارد آمریکا)

ISIRI

(استاندارد ایران)

EN

(استاندارد اروپا)

آزمایش اسلامپ

C143

3821

3203-2

12350-2

آزمایش جریان اسلامپ بتن خودتراکم

C1611

11270

12350-12

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

آزمایش اسلامپ بتن یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین آزمون‌های بتن تازه است که برای ارزیابی کارایی، روانی و قابلیت اجرای بتن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این آزمایش با وجود سادگی، اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت بتن در اختیار مهندسان، پیمانکاران و تولیدکنندگان قرار می‌دهد. اجرای صحیح آزمایش، نمونه‌برداری مناسب و تفسیر دقیق نتایج می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات اجرایی و تضمین کیفیت بتن داشته باشد. کنترل منظم اسلامپ همچنین به حفظ یکنواختی تولید و افزایش اطمینان از عملکرد بتن در پروژه کمک می‌کند.

آزمایشگاه فهاب بتن با بهره‌گیری از تجهیزات استاندارد، کارشناسان مجرب و سیستم کنترل کیفیت دقیق، آزمایش اسلامپ را بر روی تمامی بتن‌های تولیدی خود انجام می‌دهد و آماده ارائه خدمات آزمایشگاهی به پروژه‌های عمرانی، پیمانکاران و کارفرمایان است. این کنترل مستمر موجب می‌شود بتن تولید شده علاوه بر دستیابی به مقاومت مورد نظر، از کارایی مناسب برای اجرا و دوام مطلوب در طول عمر سازه برخوردار باشد.

Slide2

آزمایش نفوذ آب تحت فشار در بتن؛ ارزیابی دوام و آب‌بندی بتن

اهمیت آزمایش نفوذ آب تحت فشار و دلیل انجام آن

امروزه علاوه بر مقاومت فشاری، دوام بتن به عنوان یکی از مهم‌ترین معیارهای کیفیت سازه‌های بتنی شناخته می‌شود. بسیاری از خرابی‌های زودرس سازه‌های بتنی نه به دلیل کمبود مقاومت، بلکه در اثر نفوذ آب، یون‌های مهاجم، کلریدها، سولفات‌ها و سایر مواد مخرب به درون بتن رخ می‌دهد.

آزمایش نفوذ آب تحت فشار یکی از معتبرترین روش‌های ارزیابی دوام بتن است که میزان نفوذپذیری بتن در برابر فشار آب را مشخص می‌کند. هرچه بتن نفوذپذیری کمتری داشته باشد، مقاومت بیشتری در برابر عوامل مخرب محیطی خواهد داشت و عمر مفید سازه افزایش می‌یابد.

این آزمایش به ویژه در پروژه‌هایی مانند مخازن آب، تصفیه‌خانه‌ها، استخرها، تونل‌ها، سدها، سازه‌های زیرزمینی، پارکینگ‌های مدفون، فونداسیون‌ها و سازه‌های دریایی اهمیت ویژه‌ای دارد. در چنین پروژه‌هایی، نفوذ آب می‌تواند علاوه بر ایجاد نشت، موجب خوردگی میلگردها، کاهش مقاومت بتن و افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری شود.

در کارخانه فهاب بتن، کنترل نفوذپذیری بتن یکی از بخش‌های مهم برنامه تضمین کیفیت محسوب می‌شود. شرکت دانش بنیان فهاب بتن جز یکی از بهترین تامین کنندگان بتن آب‌بند در کشور است و با انجام این آزمایش، عملکرد طرح‌های اختلاط مختلف بررسی شده و میزان کارایی افزودنی‌ها، مواد پوزولانی و سایر مصالح در کاهش نفوذپذیری بتن ارزیابی می‌شود.

همچنین آزمایشگاه فهاب بتن آمادگی انجام این آزمون را برای شرکت‌های ساختمانی، پیمانکاران، مشاوران و کارفرمایان پروژه‌های عمرانی دارد. از آنجا که بسیاری از مشخصات دوام بتن در ظاهر قابل مشاهده نیستند، آزمایش نفوذ آب تحت فشار یکی از مطمئن‌ترین روش‌ها برای بررسی کیفیت واقعی بتن در شرایط بهره‌برداری محسوب می‌شود.

بخش‌های موجود در این مقاله:

  1. وسایل و تجهیزات مورد نیاز
  2. روش و مراحل انجام آزمایش نفوذ آب تحت فشار
  3. مراحل انجام آزمایش نفوذ آب تحت فشار
  4. نکات مهم در اجرای آزمایش
  5. نتایج و تفسیر آزمایش
  6. آشنایی بیشتر با آزمایش نفوذ آب تحت فشار
  7. استانداردهای مرتبط
  8. جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

وسایل و تجهیزات مورد نیاز

برای انجام آزمایش نفوذ آب تحت فشار، تجهیزات زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:

  • دستگاه نفوذ آب تحت فشار: مهم‌ترین تجهیز آزمایش که قابلیت اعمال فشار مشخص آب به سطح نمونه بتن را فراهم می‌کند.
  • نمونه‌های بتن: معمولاً نمونه‌های مکعبی یا استوانه‌ای که مطابق استانداردهای مربوطه ساخته و عمل‌آوری شده‌اند.
  • سیستم تأمین فشار آب: شامل پمپ، مخزن و تجهیزات کنترلی جهت اعمال فشار ثابت آب.
  • فشارسنج: برای کنترل و ثبت دقیق فشار اعمال شده به نمونه.
  • دستگاه برش بتن: پس از پایان آزمایش، نمونه باید شکسته یا برش داده شود تا عمق نفوذ آب اندازه‌گیری گردد.
  • خط‌کش یا کولیس دقیق: جهت اندازه‌گیری عمق نفوذ آب در سطح شکست نمونه.
  • تجهیزات عمل‌آوری: حوضچه آب یا اتاق عمل‌آوری جهت نگهداری نمونه‌ها تا زمان آزمایش.
  • تجهیزات ایمنی: شامل دستکش، عینک ایمنی و سایر تجهیزات حفاظتی مورد نیاز.
دستگاه نفوذ آب تحت فشار شرکت فهاب بتن

مراحل انجام آزمایش نفوذ آب تحت فشار

مرحله اول: آماده‌سازی نمونه‌ها

ابتدا نمونه‌های بتن مطابق استاندارد ساخته می‌شوند. ابعاد نمونه‌ها باید با الزامات استاندارد مطابقت داشته باشد. نمونه‌ها پس از قالب‌گیری در شرایط استاندارد عمل‌آوری شده و تا سن مورد نظر نگهداری می‌شوند.

مرحله دوم: آماده‌سازی دستگاه

سطح تماس نمونه با دستگاه تمیز شده و آب‌بندی کامل انجام می‌شود تا آب تنها از سطح مورد نظر وارد بتن گردد.

مرحله سوم: نصب نمونه در دستگاه

نمونه بتن در محل مخصوص دستگاه قرار گرفته و به طور کامل مهار می‌شود. هرگونه نشتی در اطراف نمونه می‌تواند نتایج آزمایش را مخدوش کند.

مرحله چهارم: اعمال فشار آب

پس از نصب نمونه، فشار مشخصی از آب به سطح بتن اعمال می‌شود. بسته به استاندارد مورد استفاده، فشار و مدت زمان اعمال آن متفاوت خواهد بود. در طول آزمایش، فشار باید کاملاً ثابت باقی بماند.

مرحله پنجم: کنترل شرایط آزمایش

در تمام مدت آزمایش، عملکرد دستگاه، فشار آب و عدم وجود نشتی کنترل می‌شود.

مرحله ششم: پایان آزمایش

پس از اتمام زمان تعیین شده، فشار آب قطع شده و نمونه از دستگاه خارج می‌شود.

مرحله هفتم: شکستن نمونه

نمونه معمولاً از وسط شکسته یا برش داده می‌شود تا مسیر نفوذ آب در داخل بتن نمایان گردد.

مرحله هشتم: اندازه‌گیری عمق نفوذ

مرز نفوذ آب در سطح شکست نمونه قابل مشاهده است. بیشترین عمق نفوذ آب اندازه‌گیری و ثبت می‌شود. در برخی موارد میانگین چند اندازه‌گیری نیز گزارش می‌گردد.

نکات مهم در اجرای آزمایش

کیفیت نمونه‌ها: نمونه‌ها باید نماینده واقعی بتن مصرفی پروژه باشند.

عمل‌آوری صحیح: عمل‌آوری نامناسب می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر نتایج آزمایش داشته باشد.

آب‌بندی کامل دستگاه: وجود نشتی در اطراف نمونه موجب خطا در نتایج خواهد شد.

کنترل فشار: فشار آب باید در طول آزمایش ثابت و مطابق استاندارد باشد.

دقت در اندازه‌گیری: اندازه‌گیری عمق نفوذ باید با دقت بالا و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.

ثبت شرایط محیطی: دمای محیط و سایر شرایط مؤثر باید ثبت و کنترل شوند.

مخزن آب دستگاه نفوذ آب تحت فشار شرکت فهاب بتن

نتایج و تفسیر آزمایش

نتیجه اصلی این آزمایش، عمق نفوذ آب در بتن است که معمولاً بر حسب میلی‌متر گزارش می‌شود. هرچه عمق نفوذ کمتر باشد، بتن دارای نفوذپذیری پایین‌تر و دوام بالاتری خواهد بود. نتایج این آزمایش تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

نسبت آب به سیمان: کاهش نسبت آب به سیمان معمولاً باعث کاهش نفوذپذیری بتن می‌شود.

کیفیت تراکم بتن: وجود حفرات و فضاهای خالی موجب افزایش نفوذ آب خواهد شد.

نوع سیمان: نوع سیمان مصرفی می‌تواند بر ساختار خمیر سیمان و نفوذپذیری تأثیر بگذارد.

مواد پوزولانی: مصالحی مانند میکروسیلیس، خاکستر بادی و سرباره معمولاً موجب کاهش نفوذپذیری بتن می‌شوند.

عمل‌آوری: عمل‌آوری مناسب نقش بسیار مهمی در کاهش نفوذ آب دارد.

کیفیت سنگدانه‌ها: نوع و دانه‌بندی سنگدانه‌ها نیز بر ساختار داخلی بتن اثرگذار هستند.

در پروژه‌های حساس، معمولاً حداکثر عمق مجاز نفوذ آب توسط مشخصات فنی پروژه تعیین می‌شود و بتن باید الزامات تعیین شده را برآورده کند.

آشنایی بیشتر با آزمایش نفوذ آب تحت فشار

یکی از اشتباهات رایج در صنعت ساختمان، قضاوت درباره دوام بتن تنها بر اساس مقاومت فشاری است. در حالی که دو بتن با مقاومت فشاری مشابه ممکن است رفتار کاملاً متفاوتی در برابر نفوذ آب داشته باشند.

نفوذ آب آغازگر بسیاری از فرآیندهای تخریب در بتن است. هنگامی که آب بتواند به راحتی وارد بتن شود، انتقال یون‌های مخرب نیز تسهیل شده و احتمال خوردگی آرماتورها افزایش می‌یابد.

به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌های مهم عمرانی، آزمایش نفوذ آب تحت فشار در کنار آزمایش مقاومت فشاری انجام می‌شود.

امروزه استفاده از افزودنی‌های کاهنده آب، فوق روان‌کننده‌ها، میکروسیلیس و سایر مواد مکمل سیمانی نقش مهمی در کاهش نفوذپذیری بتن ایفا می‌کند. آزمایش نفوذ آب تحت فشار یکی از بهترین روش‌ها برای ارزیابی اثربخشی این مواد محسوب می‌شود.

نتایج این آزمایش می‌تواند مبنای اصلاح طرح اختلاط، انتخاب مصالح مناسب و بهبود کیفیت بتن در پروژه‌های مختلف باشد.

استانداردهای مرتبط

عنوان

ASTM

(استاندارد آمریکا)

ISIRI

(استاندارد ایران)

EN

(استاندارد اروپا)

سایر

آزمایش عمق نفوذ آب تحت فشار در بتن

–

1608-8

3201-5

12390-8

ISO 1920-5

نفوذپذیری بتن تحت فشار آب با محفظه سه محوری

–

–

–

CRD-C163

نفوذپذیری بتن تحت فشار آب

–

–

–

CRD-C48

نمونه بتنی برش خورده پس از انجام آزمایش

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

آزمایش نفوذ آب تحت فشار یکی از مهم‌ترین آزمون‌های دوام بتن است که توانایی بتن در مقاومت در برابر ورود آب را ارزیابی می‌کند. این آزمایش اطلاعات ارزشمندی درباره کیفیت ساختار داخلی بتن، میزان تراکم، عملکرد مواد افزودنی و دوام بلندمدت سازه ارائه می‌دهد.

با توجه به اهمیت کنترل نفوذپذیری در سازه‌های آبی، زیرزمینی و محیط‌های خورنده، انجام این آزمایش به عنوان بخشی از برنامه کنترل کیفیت بتن ضروری است. نتایج به دست آمده می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش عمر مفید سازه و کاهش هزینه‌های نگهداری داشته باشد.

آزمایشگاه فهاب بتن با بهره‌گیری از تجهیزات تخصصی، نیروهای مجرب و سیستم کنترل کیفیت دقیق، امکان انجام آزمایش نفوذ آب تحت فشار بر روی انواع نمونه‌های بتنی را فراهم کرده است. این مجموعه علاوه بر کنترل مستمر کیفیت بتن‌های تولیدی خود، آماده ارائه خدمات آزمایشگاهی به پیمانکاران، مشاوران، کارفرمایان و فعالان صنعت ساختمان است تا با اطمینان بیشتری نسبت به دوام و آب‌بندی سازه‌های بتنی تصمیم‌گیری کنند.

Slide1

آزمایش چگالی ماسه؛ روشی برای تعیین وزن واحد حجم مصالح سنگی

اهمیت آزمایش چگالی ماسه و دلیل انجام آن

چگالی یا وزن واحد حجم ماسه یکی از مهم‌ترین مشخصات فیزیکی مصالح سنگی مورد استفاده در تولید بتن، ملات و سایر فرآورده‌های سیمانی محسوب می‌شود. در صنعت بتن، آگاهی از چگالی ماسه نقش مهمی در طراحی طرح اختلاط، کنترل کیفیت مواد اولیه و ارزیابی یکنواختی مصالح دارد. هرگونه تغییر در چگالی ماسه می‌تواند بر میزان مصرف سیمان، آب، سنگدانه‌ها و در نهایت مقاومت و دوام بتن تأثیرگذار باشد.

طبق استانداردهای جهانی در کارخانه‌های تولید بتن آماده، کنترل مداوم ویژگی‌های مصالح سنگی باید یکی از ارکان اصلی آزمایشگاه باشد تا تضمینی بر کیفیت محصولات باشد. آزمایش چگالی ماسه به کارشناسان آزمایشگاه کمک می‌کند تا از تطابق مشخصات مصالح ورودی با الزامات فنی اطمینان حاصل کرده و در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی، اقدامات اصلاحی لازم را انجام دهند. ما در فهاب بتن متعهد هستیم تا در آزمایشگاه کنترل کیفیت خود تمام این مصالح را چک و بررسی کنیم تا از مشخصات و کیفیت آن اطمینان حاصل کنیم.

از سوی دیگر، بسیاری از پیمانکاران، شرکت‌های ساختمانی، آزمایشگاه‌های فنی و مهندسان مشاور نیز برای کنترل کیفیت مصالح مصرفی پروژه‌های خود به نتایج این آزمایش نیاز دارند. به همین دلیل، آزمایش چگالی ماسه یکی از آزمون‌های پرکاربرد در آزمایشگاه‌های بتن و مصالح ساختمانی به شمار می‌رود. اگر شما هم جز این افراد هستید می‌توانید برای انجام آزمایش مصالح خود با آزمایشگاه شرکت دانش بنیان فهاب بتن همکاری کنید و این کار را به ما بسپارید.

علاوه بر کاربرد در طراحی بتن، نتایج این آزمایش در محاسبات مربوط به حمل و نقل مصالح، تعیین ظرفیت انبارها، کنترل مصالح خریداری شده و ارزیابی اقتصادی پروژه‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بخش‌های موجود در این مقاله:

  1. وسایل و تجهیزات مورد نیاز برای آزمایش چگالی ماسه
  2. روش و مراحل انجام آزمایش چگالی ماسه
  3. نکات مهم در اجرای آزمایش
  4. نتایج و تفسیر آزمایش چگالی ماسه
  5. آشنایی بیشتر با آزمایش چگالی ماسه
  6. استانداردهای مرتبط
  7. جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

وسایل و تجهیزات مورد نیاز برای آزمایش چگالی ماسه

برای انجام صحیح آزمایش چگالی ماسه، استفاده از تجهیزات استاندارد و کالیبره شده دارای تاییدیه ضروری است. مهم‌ترین تجهیزات مورد نیاز عبارت‌اند از:

  • ظرف اندازه‌گیری استاندارد: ظرف فلزی یا استوانه‌ای با حجم مشخص که برای تعیین حجم نمونه مورد استفاده قرار می‌گیرد. حجم این ظرف باید از قبل با دقت تعیین شده باشد. برای تعیین حجم ظرف بهتر است به جای استفاده از کولیس . روابط حجمی، از آب برای اندازه‌گیری دقیق حجم ظرف استفاده شود.
  • ترازو: ترازوی دیجیتال با دقت مناسب که بتواند وزن ظرف و نمونه را با کمترین خطا اندازه‌گیری کند.
  • میله کوبش: در برخی روش‌های آزمایش برای متراکم کردن نمونه داخل ظرف از میله فلزی استاندارد استفاده می‌شود.
  • خط‌کش یا تیغه تسطیح: برای صاف کردن سطح نمونه و حذف مصالح اضافی از روی ظرف کاربرد دارد.
  • آون آزمایشگاهی: در صورت نیاز به تعیین چگالی بر مبنای نمونه خشک، از آون جهت خشک کردن ماسه استفاده می‌شود.
  • ظروف نگهداری نمونه: برای جلوگیری از آلودگی و تغییر رطوبت مصالح تا زمان انجام آزمایش.
  • تجهیزات کیفی و ایمنی: شامل دستکش، کفش ایمنی و سایر تجهیزات حفاظتی مورد نیاز در محیط آزمایشگاه.
ترازو آزمایشگاه شرکت فهاب تبن
وسایل انجام آزمایش

روش و مراحل انجام آزمایش چگالی ماسه

مرحله اول: آماده‌سازی نمونه

ابتدا نمونه نماینده‌ای از توده ماسه تهیه می‌شود. نمونه باید به گونه‌ای برداشت شود که خصوصیات کل محموله را نشان دهد. در صورت نیاز، نمونه در آون خشک شده و سپس تا دمای محیط خنک می‌شود.

مرحله دوم: تعیین وزن ظرف خالی

ظرف استاندارد آزمایش تمیز شده و وزن آن توسط ترازو اندازه‌گیری می‌شود. این مقدار به عنوان وزن ظرف خالی ثبت می‌شود.

مرحله سوم: پر کردن ظرف

ماسه به آرامی داخل ظرف ریخته می‌شود. بسته به روش آزمایش، نمونه ممکن است بدون تراکم، با تراکم دستی یا با تراکم استاندارد داخل ظرف قرار گیرد. در روش وزن واحد حجم متراکم، مصالح در چند لایه ریخته شده و هر لایه با تعداد مشخصی ضربه متراکم می‌شود.

مرحله چهارم: تسطیح سطح

پس از پر شدن کامل ظرف، سطح ماسه توسط خط‌کش یا تیغه فلزی صاف می‌شود. وجود برجستگی یا فرورفتگی روی سطح نمونه می‌تواند موجب بروز خطا در نتایج شود.

مرحله پنجم: توزین نمونه

ظرف به همراه ماسه داخل آن وزن می‌شود. این مقدار به عنوان وزن کل ثبت خواهد شد.

مرحله ششم: محاسبه وزن خالص ماسه

وزن ظرف خالی از وزن کل کم می‌شود تا وزن خالص نمونه ماسه به دست آید.

مرحله هفتم: محاسبه چگالی

چگالی یا وزن واحد حجم از تقسیم وزن خالص نمونه بر حجم ظرف محاسبه می‌شود. نتیجه معمولاً بر حسب کیلوگرم بر متر مکعب یا گرم بر سانتی‌متر مکعب گزارش می‌شود.

نکات مهم در اجرای آزمایش

استفاده از نمونه نماینده: نمونه‌برداری صحیح تأثیر مستقیمی بر اعتبار نتایج دارد.

کنترل رطوبت: مقدار رطوبت موجود در ماسه می‌تواند باعث تغییر نتایج شود. به همین دلیل باید شرایط نمونه به دقت ثبت گردد.

تمیزی تجهیزات: وجود گرد و غبار یا مصالح باقی‌مانده در ظرف می‌تواند موجب ایجاد خطا شود.

کالیبراسیون ترازو: دقت ترازو باید به صورت دوره‌ای کنترل و تأیید شود.

جلوگیری از لرزش: در هنگام توزین باید از لرزش محیط جلوگیری شود تا نتایج دقیق‌تری حاصل گردد.

بالون آزمایشگاه

نتایج و تفسیر آزمایش چگالی ماسه

نتایج حاصل از این آزمایش اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت مصالح ارائه می‌دهد. به طور کلی چگالی ماسه تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

نوع سنگ مادر: منشأ زمین‌شناسی سنگدانه‌ها تأثیر مستقیمی بر وزن مخصوص و چگالی آن‌ها دارد.

دانه‌بندی: ترکیب مناسب اندازه ذرات باعث کاهش فضای خالی و افزایش چگالی می‌شود.

میزان رطوبت: رطوبت موجود در ماسه می‌تواند وزن نمونه را افزایش دهد.

شکل ذرات: ذرات گردگوشه معمولاً تراکم‌پذیری بیشتری نسبت به ذرات شکسته دارند.

میزان فضای خالی: هرچه فضای خالی بین ذرات کمتر باشد، وزن واحد حجم بیشتر خواهد بود.

نتایج این آزمایش در طراحی بتن اهمیت فراوانی دارد. اگر چگالی واقعی مصالح با مقادیر فرض شده در طرح اختلاط تفاوت داشته باشد، نسبت‌های اختلاط نیز دچار خطا خواهند شد. به همین دلیل در کارخانه‌های بتن آماده، از جمله فهاب بتن، آزمایش چگالی ماسه به صورت دوره‌ای انجام می‌شود تا دقت طرح اختلاط حفظ شود.

آشنایی بیشتر با آزمایش چگالی ماسه

بسیاری از افراد چگالی ماسه را با وزن مخصوص اشتباه می‌گیرند، در حالی که این دو مفهوم کاملاً یکسان نیستند. وزن مخصوص به نسبت وزن ماده به وزن حجم مساوی آب اشاره دارد، اما چگالی یا وزن واحد حجم شامل فضای خالی بین ذرات نیز می‌شود. در صنعت بتن، وزن واحد حجم اغلب کاربرد عملی بیشتری دارد زیرا مصالح در حالت واقعی همراه با فضاهای خالی مصرف می‌شوند. همچنین باید توجه داشت که تغییرات فصلی می‌تواند بر نتایج آزمایش تأثیر بگذارد. برای مثال در فصل بارندگی معمولاً رطوبت ماسه افزایش یافته و اندازه‌گیری‌ها نیازمند کنترل بیشتری هستند. اجرای منظم این آزمایش به مهندسان کمک می‌کند تا تغییرات احتمالی در منابع تأمین مصالح را شناسایی کرده و از افت کیفیت بتن جلوگیری کنند. امروزه بسیاری از پروژه‌های بزرگ عمرانی انجام آزمایش‌های دوره‌ای چگالی مصالح را به عنوان بخشی از برنامه تضمین کیفیت خود الزامی کرده‌اند.

خط تولید کارخانه فهاب بتن

استانداردهای مرتبط

عنوان

ASTM

(استاندارد آمریکا)

ISIRI

(استاندارد ایران)

EN

(استاندارد اروپا)

روش تعیین جرم مخصوص انبوهی و فضاهای خالی سنگدانه‌ها

C29

4981

1097-3

مشخصات سنگدانه بتن

C33

302

12620

آزمایش سلامت سنگدانه

C88

449

1367-2

تعیین جرم مخصوص، چگالی و جذب آب سنگدانه درشت

C127

4982

13762

1097-6

تعیین جرم مخصوص، چگالی و جذب آب سنگدانه ریز

C128

4980

1097-6

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

آزمایش چگالی ماسه یکی از مهم‌ترین آزمون‌های کنترل کیفیت مصالح سنگی در صنعت بتن محسوب می‌شود. نتایج این آزمایش اطلاعات ارزشمندی درباره وزن واحد حجم، تراکم‌پذیری و یکنواختی مصالح ارائه می‌دهد و نقش مهمی در طراحی طرح اختلاط و تولید بتن با کیفیت دارد.

دقت در نمونه‌برداری، استفاده از تجهیزات استاندارد و اجرای صحیح مراحل آزمایش از عوامل اصلی دستیابی به نتایج قابل اعتماد هستند. با توجه به اهمیت این موضوع، انجام آزمایش چگالی ماسه به صورت دوره‌ای در آزمایشگاه‌های تخصصی توصیه می‌شود.

آزمایشگاه فهاب بتن با بهره‌گیری از تجهیزات دقیق، کارشناسان مجرب و سیستم کنترل کیفیت مستمر، امکان انجام انواع آزمایش‌های مصالح سنگی، بتن تازه و بتن سخت شده را فراهم کرده است. کنترل دقیق کیفیت مواد اولیه و ارائه نتایج معتبر آزمایشگاهی به تولیدکنندگان بتن، پیمانکاران و کارفرمایان کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری پروژه‌های عمرانی خود را اجرا کنند. استفاده از خدمات تخصصی آزمایشگاه فهاب بتن می‌تواند گامی مؤثر در افزایش کیفیت، دوام و ایمنی سازه‌های بتنی باشد.

Slide4

آزمایش قیف V بتن خودتراکم (V-Funnel Test)؛ ارزیابی قابلیت عبور و ویسکوزیته بتن SCC

اهمیت آزمایش قیف V و دلیل انجام آن

با توسعه بتن‌های خودتراکم(Self Compacting Concrete یا SCC)، نیاز به روش‌های جدید کنترل کیفیت بتن تازه بیش از گذشته احساس شد. برخلاف بتن‌های معمولی که کارایی آن‌ها عمدتاً با آزمایش اسلامپ سنجیده می‌شود، بتن خودتراکم دارای ویژگی‌های خاصی است که تنها با آزمایش اسلامپ قابل ارزیابی نیست.

بتن خودتراکم باید بتواند بدون نیاز به ویبره، تحت وزن خود در قالب جریان پیدا کند، از میان آرماتورهای متراکم عبور نماید و در عین حال دچار جداشدگی مصالح نشود. برای بررسی این ویژگی‌ها، آزمایش‌های مختلفی طراحی شده‌اند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها آزمایش قیف V یا V-Funnel Test است.

آزمایش قیف V با اندازه‌گیری زمان عبور بتن از یک قیف فلزی استاندارد، اطلاعات ارزشمندی درباره ویسکوزیته، روانی، قابلیت پرکنندگی و مقاومت بتن در برابر جداشدگی ارائه می‌دهد. این آزمایش یکی از روش‌های اصلی ارزیابی کیفیت بتن خودتراکم در پروژه‌های عمرانی، برج‌سازی، پل‌ها، قطعات پیش‌ساخته و سازه‌های دارای آرماتور متراکم محسوب می‌شود.

در کارخانه فهاب بتن، کنترل کیفیت بتن‌های ویژه و بتن‌های خودتراکم اهمیت ویژه‌ای دارد. آزمایش قیف V به کارشناسان آزمایشگاه کمک می‌کند تا عملکرد واقعی بتن SCC را پیش از بتن‌ریزی ارزیابی کرده و از دستیابی به خواص مورد نیاز اطمینان حاصل کنند. همچنین آزمایشگاه فهاب بتن با گواهی‌نامه 17025 آمادگی انجام این آزمون و دیگر آزمون‌هارا را برای پیمانکاران، شرکت‌های ساختمانی، تولیدکنندگان قطعات پیش‌ساخته و کارفرمایان پروژه‌های عمرانی دارد.

با توجه به اینکه عملکرد نامناسب بتن خودتراکم می‌تواند منجر به کرموشدگی، عدم پرشدگی قالب‌ها و کاهش کیفیت سازه شود، آزمایش قیف V به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای کنترل کیفیت بتن SCC شناخته می‌شود.

ظرف انجام آزمایش قیف V شرکت فهاب بتن

وسایل و تجهیزات مورد نیاز

برای انجام آزمایش قیف V از تجهیزات استاندارد زیر استفاده می‌شود:

قیف V استاندارد: اصلی‌ترین تجهیز آزمایش، قیفی فلزی با شکل V است که مطابق استانداردهای بین‌المللی ساخته می‌شود. این قیف دارای ابعاد مشخصی بوده و در قسمت پایین آن دریچه‌ای برای تخلیه بتن تعبیه شده است.

پایه نگهدارنده: جهت نصب و ثابت نگه داشتن قیف در هنگام آزمایش.

ظرف جمع‌آوری بتن: برای دریافت بتن خروجی از قیف.

کرنومتر: جهت اندازه‌گیری دقیق زمان تخلیه بتن.

بیلچه یا ماله: برای پر کردن قیف و تسطیح سطح بتن.

تجهیزات نمونه‌برداری: ظروف مناسب جهت انتقال نمونه بتن تازه.

تجهیزات ایمنی: شامل دستکش، کفش ایمنی و سایر تجهیزات مورد نیاز در محیط آزمایشگاه.

روش و مراحل انجام آزمایش قیف V

مرحله اول: آماده‌سازی تجهیزات

ابتدا قیف V کاملاً تمیز شده و سطح داخلی آن مرطوب می‌شود. وجود بتن خشک شده یا آلودگی در داخل قیف می‌تواند نتایج آزمایش را تحت تأثیر قرار دهد.

مرحله دوم: بستن دریچه خروجی

قبل از شروع آزمایش، دریچه خروجی قیف بسته می‌شود.

مرحله سوم: پر کردن قیف

بتن خودتراکم به آرامی داخل قیف ریخته می‌شود. در هنگام پر کردن نباید بتن متراکم یا ویبره شود، زیرا این کار شرایط واقعی بتن SCC را تغییر می‌دهد.

مرحله چهارم: تسطیح سطح بتن

پس از پر شدن کامل قیف، سطح بتن صاف می‌شود. مصالح اضافی از روی لبه‌های قیف برداشته می‌شود.

مرحله پنجم: باز کردن دریچه

به محض باز شدن دریچه خروجی، کرنومتر شروع به ثبت زمان می‌کند. بتن تحت اثر وزن خود شروع به حرکت کرده و از قسمت پایین قیف خارج می‌شود.

مرحله ششم: ثبت زمان تخلیه

زمان لازم برای خروج کامل بتن از قیف ثبت می‌شود. این زمان به عنوان نتیجه اصلی آزمایش گزارش خواهد شد.

آزمایش V-Funnel در زمان 5 دقیقه

در برخی استانداردها، آزمایش تکمیلی دیگری نیز انجام می‌شود. پس از پر شدن قیف، بتن به مدت 5 دقیقه در داخل قیف باقی می‌ماند و سپس تخلیه می‌شود. این آزمایش برای بررسی پایداری بتن و مقاومت آن در برابر جداشدگی کاربرد دارد. اختلاف زیاد بین نتایج دو آزمایش می‌تواند نشانه ناپایداری مخلوط باشد.

ظرف انجام آزمایش قیف V شرکت فهاب بتن

نکات مهم در اجرای آزمایش

نتیجه اصلی آزمایش، زمان تخلیه کامل بتن از قیف است که بر حسب ثانیه گزارش می‌شود.

این زمان نشان‌دهنده ویسکوزیته و قابلیت جریان بتن خودتراکم است.

هرچه زمان عبور کوتاه‌تر باشد، بتن روان‌تر است.

هرچه زمان عبور بیشتر باشد، بتن دارای ویسکوزیته بالاتری خواهد بود.

زمان کمتر از 6 ثانیه: ممکن است نشان‌دهنده روانی بسیار زیاد باشد. در برخی موارد احتمال جداشدگی افزایش می‌یابد.

زمان بین 6 تا 12 ثانیه: معمولاً محدوده مطلوب برای بسیاری از بتن‌های خودتراکم است. بتن دارای تعادل مناسبی بین روانی و پایداری خواهد بود.

زمان بیش از 12 ثانیه: نشان‌دهنده ویسکوزیته زیاد و کاهش قابلیت عبور است. در چنین شرایطی احتمال بروز مشکلات اجرایی وجود دارد.

عوامل مؤثر بر نتایج آزمایش

نسبت آب به مواد سیمانی: افزایش آب معمولاً موجب کاهش زمان عبور می‌شود.

فوق روان‌کننده‌ها: نوع و مقدار فوق روان‌کننده تأثیر قابل توجهی بر نتیجه آزمایش دارد.

مواد پودری: استفاده از میکروسیلیس، سرباره و فیلرها می‌تواند رفتار بتن را تغییر دهد.

دمای محیط: دمای بالا معمولاً باعث کاهش روانی بتن می‌شود.

نوع سنگدانه: شکل و بافت سنگدانه‌ها بر جریان بتن اثرگذار هستند.

زمان سپری شده از ساخت بتن: با گذشت زمان معمولاً روانی بتن کاهش می‌یابد.

آشنایی بیشتر با آزمایش قیف V

بتن خودتراکم باید سه ویژگی اصلی داشته باشد:

  • قابلیت پرکنندگی (Filling Ability)
  • قابلیت عبور از میان آرماتورها (Passing Ability)
  • مقاومت در برابر جداشدگی (Segregation Resistance)

آزمایش قیف V عمدتاً برای ارزیابی قابلیت پرکنندگی و ویسکوزیته بتن مورد استفاده قرار می‌گیرد. به همین دلیل نتایج این آزمایش معمولاً به تنهایی ملاک پذیرش یا رد بتن نیست و در کنار آزمایش‌های دیگری مانند:

  • اسلامپ فلو (Slump Flow)
  • جعبه L (L-Box)
  • حلقه J (J-Ring)
  • ستون جداشدگی (Segregation Column)

مورد تحلیل قرار می‌گیرد. در کارخانه‌های پیشرفته تولید بتن آماده، از جمله فهاب بتن، استفاده همزمان از این آزمایش‌ها موجب اطمینان بیشتر از عملکرد بتن خودتراکم در شرایط واقعی پروژه می‌شود. اجرای صحیح آزمایش قیف V می‌تواند از بسیاری از مشکلات اجرایی نظیر عدم پرشدگی قالب‌ها، کرموشدگی، گیر کردن بتن بین آرماتورها و جداشدگی سنگدانه‌ها جلوگیری کند.

استانداردهای مرتبط

عنوان

ASTM

(استاندارد آمریکا)

ISIRI

(استاندارد ایران)

EN

(استاندارد اروپا)

آزمایش قیف V

–

3203-9

–

آزمایش جعبه L

–

3203-10

–

آزمایش جریان اسلامپ بتن خودتراکم

C1611

11270

12350-8

آزمایش قابلیت عبور (حلقه J)

C1621

11271

12350-12

آزمایش پایداری بتن خودتراکم (روش ستون)

C1610

12255

–

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

آزمایش قیف V یکی از مهم‌ترین آزمون‌های بتن خودتراکم است که برای ارزیابی روانی، ویسکوزیته، قابلیت جریان و مقاومت بتن در برابر جداشدگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این آزمایش با اندازه‌گیری زمان عبور بتن از یک قیف استاندارد، اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد بتن SCC در اختیار مهندسان و کارشناسان کنترل کیفیت قرار می‌دهد.

اجرای دقیق این آزمایش نقش مهمی در تضمین کیفیت بتن خودتراکم و جلوگیری از مشکلات اجرایی در پروژه‌های عمرانی دارد. نتایج حاصل از آزمایش قیف V معمولاً در کنار سایر آزمون‌های بتن SCC تفسیر شده و مبنای تصمیم‌گیری درباره پذیرش یا اصلاح طرح اختلاط قرار می‌گیرد.

آزمایشگاه فهاب بتن با بهره‌گیری از تجهیزات تخصصی، کارشناسان مجرب و سیستم کنترل کیفیت پیشرفته، امکان انجام انواع آزمایش‌های بتن خودتراکم از جمله آزمایش قیف V را فراهم کرده است. این مجموعه علاوه بر کنترل مستمر کیفیت بتن‌های تولیدی خود، آماده ارائه خدمات آزمایشگاهی به پیمانکاران، مشاوران و کارفرمایان پروژه‌های عمرانی است تا اطمینان بیشتری از کیفیت و عملکرد بتن در سازه‌های خود داشته باشند.

ظرف انجام آزمایش قیف V شرکت فهاب بتن

مقالات دکتر هرمز فامیلی

ردیفعنوان مقالهسال انتشارکنفرانس / مجله ارائه شدهلینک مقاله
1بررسی عملکرد ضایعات سنگبری ها بعنوان جایگزین درشت دانه در بتن خودتراکم (مطالعه موردی سنگ تراورتن)1396پنجمین کنفرانس بتن خودتراکممشاهده مقاله
2بررسی عملکرد مکانیکی و دوام ملات خود تراکم ساخته شده با پودر پوست تخم مرغ و میکروسیلیس1396نهمین کنفرانس ملی بتنمشاهده مقاله
3صنعت سیمان و توسعه پایدار1395سمینار ملی بتن‌های سازگار با محیط زیستمشاهده مقاله
4تاثیر سرباره کوره آهن گدازی با درجه فعالیت پوزولانی کم و با نرمی متفاوت در ترکیب با نانوسیلیس بر مقاومت الکتریکی و نفوذ پذیری کلریدی ملات خود تراکم 1395دومین کنفرانس بین المللی تحقیقات در عمران،معماری و شهرسازی و محیط زیست پامشاهده مقاله
5تاثیر نانو سیلیس کلوییدی با سطوح ویژه مختلف بر دوام ملات سیمان 1395اولین کنفرانس ملی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران(مهندسی سازه و مدیریت ساخت)مشاهده مقاله
6نگاهی به ریسک های پروژه های ساخت 1395اولین کنفرانس بین المللی و سومین کنفرانس ملی مدیریت ساخت و پروژهمشاهده مقاله
7مدیریت ریسک و سیستم مدیریت HSE 1395اولین کنفرانس بین المللی و سومین کنفرانس ملی مدیریت ساخت و پروژهمشاهده مقاله
8مدیریت ریسک و اثر بخشی در سازمان‌ها1395اولین کنفرانس بین المللی و سومین کنفرانس ملی مدیریت ساخت و پروژهمشاهده مقاله
9تاثیر نانوسیلیس کلوییدی با سطوح ویژه متفاوت بر ویژگی های مکانیکی ملات سیمان  1395هشتمین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
10بررسی تاثیر اسیدشویی بر خواص مقاومتی و دوامی بتن دارای خاکستر پوسته برنج1395مجله تحقیقات بتنمشاهده مقاله
11بررسی مقایسه ای پارامترهای دوام در بتنهای تولیدی از خاکستر پوسته برنج اسید شویی شده  1393ششمین کنفرانس ملی سالیانه بتن ایرانمشاهده مقاله
12اثر دمای ریختن بر برخی مشخصات مکانیکی و دوام جداول بتنی پرسی خشک1392فصلنامه مهندسی عمران فردوسیمشاهده مقاله
13مروری بر روشهای اندازه گیری جمع شدگی خودزا  1391چهارمین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
14مقایسه عملکرد پوزولانهای مصنوعی مختلف در مخلوطهای سیمان پرتلند  1391چهارمین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
15بررسی تأثیر حداکثر اندازه سنگدانه MSAو دانه بندی بر مقاومت مکانیکی(فشاری و کششی) بتن پرسی خشک  1390سومین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
16اثر عمل آوری با بخاربر پارامترهای جذب آب مویینه و مقاومت ویژه الکتریکی بتن جداول پیش ساخته سنتی  1390سومین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
17بررسی تاثیر ریزی ذرات خاکستر پوسته برنج برعملکرد پوزولانی آن در مخلوطهای سیمان پرتلند  1390سومین کنفرانس ملی بتن ایران مشاهده مقاله
18طرح اختلاط بتن‌های سبکدانه با استفاده از مدل دو فازی  1390اولین کنفرانس ملی بتن سبکمشاهده مقاله
19کاربرد بتن سبکدانه سازه ای، مطالعه موردی: سازه دو طبقه ساخته شده در دانشگاه علم و صنعت ایران  1390اولین کنفرانس ملی بتن سبکمشاهده مقاله
20روش جلیقه ای مقاوم سازی ساختمانهای بتنی با استفاده از بتن سبک خود متراکم  1390اولین کنفرانس ملی بتن سبکمشاهده مقاله
21بررسی تاثیر عیار سیمان بر رئولوژی و خواص مکانیکی بتن خود تراکم حاوی میکروسیلیس1390مجله تحقیقات بتنمشاهده مقاله
22ارائه مدل دو فازی خمیر- دانه برای تعیین نسبت اختلاط بتن های سبکدانه حاوی لیکا1390 مجله مهندسی عمران مدرسمشاهده مقاله
23بررسی خواص مکانیکی و الکتریکی بتن حاوی الیاف شیشه  1389دومین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
24اثر دمای ریختن بتن بر مقاومت فشاری و جذب آب جداول بتنی پرسی خشک تهیه شده با سیمان پرتلند  1389دومین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
25اثر دمای اولیه بتن بر مقاومت مکانیکی جداول بتنی پیش ساخته حاوی سیمانهای پوزولاندار  دومین کنفرانس ملی بتن ایران1389دومین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
26بررسی تاثیر استفاده از نانو سیلیس، دوده سیلیسی و متاکائولن در کاهش واکنشهای قلیایی – سیلیسی سنگدانه های بتن  1389دومین کنفرانس ملی بتن ایرانمشاهده مقاله
27استفاده از بتن با پوشش نانو ذرات کاتالیزوری نوری برای حذف الاینده‌های هوا1389فصلنامه 37 انجمن بتن ایرانمشاهده مقاله
28Environmental impact assessment of concrete industry in IRAN1389Third International conference on “Concrete and Developmentمشاهده مقاله
29 Using simple paste and mortar results optimize self consolidating concrete mix design1389 Third International conference on “Concrete and Development” مشاهده مقاله
30جمع شدگی خودزا و عمل آوری داخلی بتن خودمتراکم پر مقاومت1389نشریه مهندس عمران و محیط زیستمشاهده مقاله
31بررسی تاثیر دمای اولیه بتن بر میزان جذب آب و جذب آب مویینه آن  1388سومین کنفرانس بین المللی بتن و توسعهمشاهده مقاله
32تاثیر دمای بتن تازه بر مقاوم تهای مکانیکی و الکتریکی آن در سنین مختلف  1388سومین کنفرانس بین المللی بتن و توسعهمشاهده مقاله
33مقایسه رفتار اتصالات خارجی تقویت شده توسط صفحات فولادی با اتصالات تقویت شده بوسیله ورقهای FRP  1388اولین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت زیرساختهامشاهده مقاله
34 Bond strength of reinforcement in self-compacting concrete1388International journal of civil engineeringمشاهده مقاله
35بررسی تاثیر مواد افزودنی معدنی و شیمیائی درلزجت و روانی خمیر با استفاده از آزمایش قیف جریان استوانه ای (مدل اصلاح شده قیف مارش) و جریان مینی اسلامپ1387 مجله تحقیقات بتنمشاهده مقاله
36بررسی اثرات زیست محیطی صنعت بتن در ایان1386نشریه تخصصی عمران و معماریمشاهده مقاله
37بررسی ویژگی های عمومی بتن خود تراکم و دلایل گسترش آن در دنیا  1385اولین کارگاه تخصصی بتن خودتراکممشاهده مقاله
38بتن خود متراکم(Self Compacting Concrete)  1384دومین کنگره ملی مهندسی عمرانمشاهده مقاله
39بررسی تأثیر موادّ افزودنی آب بند بر دوام بتن توانمند  1384دومین کنگره ملی مهندسی عمرانمشاهده مقاله
40تکنولوژی بتن و توسعه پایدار در ایران 1384 دومین کنفرانس بین المللی بتن و توسعهمشاهده مقاله
41بررسی جذب آب بتن سبکدانه حاوی لیکای ایران  1382ششمین کنفرانس بین المللی مهندسی عمرانمشاهده مقاله
42مواد پزولانی و سرابهری‌ای و کاربر آن ها در صنعت سیمان و بتن1380اولین کنفرانس بین المللی بتن و توسعهمشاهده مقاله
43تولید سیمان وبتن از دیدگاه حفظ منابع طبیعی و محیط زیست  1379چهارمین کنفرانس سد سازی ایرانمشاهده مقاله
44سیمان‌های آمیتخه چند ترکیبی–فصلنامه داحلی انجمن بتن ایرانمشاهده مقاله
45نگرشی اجمالی به استانداهای جدید سیمان پرتلند–فصلنامه داحلی انجمن بتن ایرانمشاهده مقاله
46آب و بتن؛ آمیزههای از عشق و نفرت –حبر نامه انجمن بتن ایرانمشاهده مقاله
47ضریب راندمان مقاومت دوده سیلیسی– مشاهده مقاله
48اثر شکل و اندازه آزمونه بر تعیین مقاومت بتن پاشیده– مشاهده مقاله
49Supplementary cementitious materials in Iran and their utilization in cement and concrete industry, ؟؟7th international seminar on cement and building materials, Indiaمشاهده مقاله
50Effects of Iranian produced silica-fume on water demand and strength of concrete,؟؟ 6th international seminar on cement and building materials, Indiaمشاهده مقاله
51معرفی روش‌های نوین وصله آرماتوریها در سازه‌های بتن ارمه؟؟فصلنامه انجمن بتن ایرانمشاهده مقاله

دکتر هرمز فامیلی

دکتر هرمز فامیلی از چهره‌های ماندگار و اثرگذار مهندسی عمران و به‌ویژه تکنولوژی بتن در ایران است؛ شخصیتی که مسیر علمی او از سال‌های نوجوانی با تلاش، پشتکار و هدایت خانواده آغاز شد و در نهایت به شکل‌گیری زیرساخت‌های مهم آموزشی و پژوهشی در کشور انجامید. ایشان سال ۱۳۲۱ در شهر سمنان به دنیا آمدند. منزل پدری جناب آقای دکتر هرمز فامیلی هم اکنون با نام عمارت باغ امیر به موزه این شهر تبدیل شده است.

تحصیلات ابتدایی

دکتر هرمز فامیلی تحصیلات ابتدایی و متوسطه نخستین خود را در رشته طبیعی (پزشکی) و تا مقطع چهارم متوسطه به‌عنوان شاگرد برتر ادامه داد، اما با علاقه‌مندی شخصی، مسیر خود را به سمت رشته ریاضی تغییر داد. در آن سال‌ها، به دلیل نبود کلاس ریاضی در شهر سمنان، برای ادامه تحصیل راهی مشهد شد و پایه پنجم دبیرستان ریاضی را در دبیرستان ابن‌امین گذراند و سپس برای سال ششم ریاضی به تهران آمد و تحصیلات خود را در دبیرستان ماندگار البرز به پایان رساند. نقش پدر مرحوم ایشان در شکل‌گیری مسیر تحصیلی دکتر فامیلی بسیار پررنگ بود؛ پدری که علاقه‌مند جدی به تحصیل فرزندانش بود.

تحصیلات تکمیلی

دکتر فامیلی برای ادامه تحصیلات دانشگاهی راهی انگلستان شد. در آن مقطع، مدرک دیپلم ایران در این کشور پذیرفته نمی‌شد و ایشان پیش از شروع تحصیل در دوره کارشناسی، حدود یک‌ونیم سال دوره GCE را گذراندند. پس از آن وارد دانشگاه شدند و تحصیلات عالی خود را در رشته مهندسی عمران آغاز کردن. وی مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری را به‌طور کامل در دانشگاه‌های انگلستان به پایان رساند. در دوران تحصیل دانشگاهی، آشنایی با پروفسور هیوز (Professor Hughes) نقطه عطفی در مسیر علمی دکتر فامیلی بود. این استاد برجسته با حمایت علمی خود، دکتر فامیلی را به حوزه مصالح ساختمانی هدایت کرد. نتیجه این مسیر، انجام پایان‌نامه دکتری در زمینه خواص بتن تحت تأثیر نیروها و شرایط محیطی بود؛ موضوعی که بعدها به یکی از محورهای اصلی فعالیت علمی ایشان تبدیل شد.

اقدامات دکتر هرمز فامیلی پس از بازگشت به ایران

پس از اتمام تحصیلات عالی، دکتر هرمز فامیلی به دعوت دانشگاه تبریز به ایران بازگشت و فعالیت آموزشی و پژوهشی خود را آغاز کرد و تا مرتبه دانشیاری در این دانشگاه به خدمت پرداخت. در آن دوران، درس «تکنولوژی بتن» هنوز به‌صورت رسمی در دانشگاه‌های ایران تدریس نمی‌شد و برای نخستین بار، این درس به همت دکتر فامیلی در دانشگاه تبریز ارائه شد.

از مهم‌ترین اقدامات علمی ایشان، ترجمه کتاب «بتن‌شناسی» به‌عنوان نخستین مرجع تکنولوژی بتن در ایران است. این کتاب در سه نوبت مورد بازنگری و ویرایش قرار گرفت و علاوه بر تقدیر نویسنده اصلی کتاب جناب آقای پورفوسور نویل، از سوی مجامع علمی کشور مورد توجه قرار گرفت و به‌عنوان کتاب برگزیده جمهوری اسلامی ایران شناخته شد.

دکتر فامیلی همچنین نخستین آزمایشگاه تکنولوژی بتن کشور را در دانشگاه تبریز بنیان‌گذاری کرد؛ اقدامی که نقش مهمی در توسعه آموزش عملی و پژوهش‌های بتن در ایران داشت. وی در ادامه، با حضور در دانشگاه پردو آمریکا دوره فوق‌دکتری را گذراند و همچنین در دوره مدیریت دانشگاهی دانشگاه منچستر شرکت کرد و تجربیات روز دنیا را به کشور منتقل نمود.

پس از چند سال فعالیت دانشگاهی، دکتر فامیلی با هدف انتقال دانش به حوزه اجرا و صنعت، به مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی پیوست. ایشان از سال ۱۳۵۳ فعالیت خود را در این مرکز آغاز کرد؛ زمانی که مرکز فاقد هرگونه آزمایشگاه تخصصی بود. با تلاش و مدیریت علمی ایشان، آزمایشگاه‌های تخصصی مصالح و شیمی بتن شکل گرفت و تجهیز شد؛ آزمایشگاه‌هایی که حتی دهه‌ها بعد، پاسخ‌گوی نیازهای پیچیده پژوهشی از جمله آزمایش‌های خزش و جمع‌شدگی بتن بودند.

نگاه آینده‌نگر دکتر فامیلی در طراحی فضاهای آزمایشگاهی، کارگاه‌های ساخت تجهیزات پژوهشی و تأمین دستگاه‌هایی که در بازار موجود نبودند، نقش بسزایی در ارتقای توان تحقیقاتی کشور ایفا کرد. بسیاری از همکاران و شاگردان ایشان، از جمله مهندسانی که سال‌ها در دانشگاه تبریز و مرکز تحقیقات با او همکاری داشتند، دکتر فامیلی را منبع الهام علمی، حرفه‌ای و اخلاقی خود می‌دانند.

ایشان پس از چند سال فعالیت در مرکز تحقیقات، در سال ۱۳۵۹ به دعوت دانشگاه علم و صنعت ایران، تدریس را در این دانشگاه نیز آغاز کرد. بسیاری از دانشجویان آن سال‌های دکتر هرمز فامیلی، بعدها به مدیران ارشد علمی، اجرایی و سیاسی کشور تبدیل شدند. دکتر هرمز فامیلی نه‌تنها به‌عنوان یک استاد و پژوهشگر برجسته، بلکه به‌عنوان بنیان‌گذار تفکر علمی نوین در حوزه تکنولوژی بتن در ایران، جایگاهی ماندگار در تاریخ مهندسی عمران کشور دارد.

دکتر هرمز فامیلی در جوانی پس از بازگشت به ایران

تدریس دلسوزانه برای پرورش مهندسان جوان

یکی از بزرگ‌ترین افتخارات دکتر هرمز فامیلی، پرورش نسل‌هایی از دانشجویان و متخصصان برجسته کشور است؛ چهره‌هایی که بسیاری از آنان امروز در زمره مدیران ارشد علمی، اجرایی و حتی سیاسی کشور قرار دارند. به باور شاگردان و همکارانش، هیچ افتخاری بالاتر از این نیست که یک استاد، سازنده انسان‌ها و جریان‌ساز در آینده یک کشور باشد.

دکتر فامیلی از معدود استادانی بود که آموزش را نه‌تنها در کلاس درس، بلکه در تمام ابعاد علمی و انسانی دنبال می‌کرد. ایشان هر هفته هم‌زمان با چندین گروه درسی، به‌ویژه در درس تکنولوژی بتن، کلاس برگزار می‌کرد و در عین حال، نسبت به نظم، دقت علمی و مشارکت فعال دانشجویان حساسیت ویژه‌ای داشت. حضور زودهنگام در کلاس، پاسخ‌گویی دقیق به پرسش‌ها، تشویق ارائه‌های دانشجویی و سخت‌گیری علمی در امتحانات، از ویژگی‌های شاخص شیوه تدریس او بود. دانشجویان موظف بودند بر منابع درسی و جزوه‌ها تسلط کامل داشته باشند؛ رویکردی که به پرورش تفکر مهندسی دقیق و مسئولانه منجر می‌شد.

از جمله اقدامات نوآورانه ایشان در دانشگاه علم و صنعت، برگزاری نخستین دوره مسابقات دانشجویی ACI در ایران بود. تیم‌های برگزیده این مسابقات به آمریکا اعزام شدند و موفق به کسب مقام شدند؛ رخدادی که نقش مهمی در معرفی توان علمی دانشجویان ایرانی در عرصه‌های بین‌المللی داشت.

بخش قابل‌توجهی از تجهیزات و دستگاه‌های تخصصی سنجش خواص بتن و مصالح ساختمانی که امروز در آزمایشگاه‌های کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند، حاصل نگاه آینده‌نگر و تلاش‌های دکتر فامیلی در طراحی و تجهیز آزمایشگاه‌هاست. این آزمایشگاه‌ها بر اساس تجربیات علمی و پژوهشی پیشین و با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی تکنولوژی بتن طراحی شدند.

در حوزه نوآوری‌های اجرایی، دکتر فامیلی از پیشگامان کاربرد بتن سبک در کشور به شمار می‌رود. ایشان با بهره‌گیری از تکنیک‌های پیش‌ساختگی، بتن سبک را در یک سازه دوطبقه در دانشگاه علم و صنعت به‌کار گرفت؛ پروژه‌ای که نخستین کاربرد صنعتی سبکدانه لیکا در بتن سبک سازه‌ای در ایران محسوب می‌شود. همچنین، نخستین پروژه‌های کاربرد بتن خودتراکم در این دانشگاه با هدایت ایشان اجرا شد و امکان دستیابی به سطوحی با کیفیت بالا و بدون مشکلات تراکم مرسوم فراهم گردید.

دکتر فامیلی در کنار پرفسور نویل

فعالیت‌های تشکلی و تدوین استانداردها

در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، دکتر فامیلی نقش کلیدی در شکل‌گیری نهادهای علمی کشور ایفا کرد. با الهام از تجربه حضور در انجمن بتن آمریکا (ACI)، ایشان با همکاری جمعی از اساتید برجسته، انجمن بتن ایران را بنیان نهاد. ریاست سه دوره این انجمن، برگزاری همایش‌های متعدد، انتشار بیش از 90 شماره مجله تخصصی، تأسیس خانه بتن و راه‌اندازی انجمن علمی بتن، از جمله اقدامات ماندگار ایشان در این عرصه است.

دکتر فامیلی بیش از 50 سال در پروژه‌های بزرگ ملی نقش مؤثر داشت و از پیشگامان نهادینه‌سازی مفهوم کنترل کیفیت در صنعت ساخت‌وساز ایران به‌شمار می‌رود. در دوران مدیریت ایشان در شرکت مهندسین مشاور کوبان‌کاو، مسئولیت کنترل کیفیت بتن و مصالح در پروژه‌های شاخصی همچون برج میلاد تهران، مجتمع فولاد مبارکه اصفهان، پالایشگاه‌های اراک و بندرعباس، نیروگاه‌های شهید رجایی و قم و سد گدارلندر بر عهده ایشان بود. این شرکت همچنین همکاری مؤثری با مؤسسه استاندارد ایران داشت و دکتر فامیلی سال‌ها به‌عنوان مشاور این مؤسسه فعالیت کرد.

با هدف توسعه آموزش تخصصی، دکتر فامیلی ایده تأسیس مؤسسه بتن ایران را دنبال کرد. هرچند امکان ایجاد دانشکده مستقل بتن در کشور فراهم نشد، اما با تمرکز هدفمند بر دروس، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های تخصصی در قالب مهندسی عمران، این مؤسسه به یکی از مراکز اثرگذار آموزش عالی بدل شد. طی ۱۵ سال فعالیت، بیش از ۳۰۰۰ فارغ‌التحصیل در مقاطع و گرایش‌های مختلف مهندسی عمران، معماری، صنایع و مدیریت به جامعه علمی کشور معرفی شدند. همچنین روابط بین‌المللی گسترده‌ای با دانشگاه‌هایی همچون ساپینزای رم، پلی‌تکنیک میلان، پلی‌تکنیک باری و دانشگاه جنوا شکل گرفت و بیش از ۱۵ کارگاه و سمینار بین‌المللی برگزار شد.

در کنار همه این فعالیت‌ها، دکتر فامیلی توجه ویژه‌ای به مرمت آثار تاریخی و پیوند دانش فنی با هویت فرهنگی کشور داشت. بازسازی خانه تاریخی خانوادگی ایشان، که پس از سال‌ها فرسودگی احیا شد، نمونه‌ای از نگاه علمی و اصالت‌محور او به مرمت بناهای تاریخی است. او همواره بر لزوم مطالعه دقیق پیش از هر اقدام مرمتی تأکید داشت تا اصالت بنا حفظ شود. دکتر هرمز فامیلی در تدوین آیین‌نامه‌های مهم داخلی و بین‌المللی نیز نقش فعالی ایفا کرد؛ از جمله همکاری در آیین‌نامه‌های ACI مرتبط با سنگدانه‌ها و دوام بتن، آیین‌نامه بتن ایران، مباحث پنجم و نهم مقررات ملی ساختمان و تدوین استانداردهای ملی مرتبط با سیمان، گچ، آهک و آجر. ایشان همچنین سال‌ها نماینده ایران در مجامع بین‌المللی تخصصی بتن بود.

در کنار جایگاه علمی، منش انسانی و اخلاق حرفه‌ای دکتر فامیلی همواره مورد ستایش شاگردانش بوده است. نزاکت اجتماعی، فروتنی، دقت علمی و عشق عمیق به آموزش، او را به الگویی ماندگار از معنای واقعی «استاد» بدل کرده است؛ شخصیتی منحصر‌به‌فرد که علم، اخلاق و عمل را در کنار هم معنا کرد.

برای مشاهده مقالات دکتر هرمز فامیلی به این لینک مراجعه کنید.

مهندس احمد حامی – پدر علم مهندس عمران ایران

حکایت استاد احمد حامی، چهره‌ای ماندگار و از مفاخر برجسته ایران، روایتی است از تخصص، تعهد و عشقی بی‌پایان به وطن. وی که مهندس راه و ساختمان، استاد دانشگاه و پژوهشگری توانا بود، در سال ۱۲۸۶ خورشیدی در قلب محله‌ای کهن در تهران چشم به جهان گشود.

تحصیلات و بازگشت به وطن

استاد حامی پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی، دوران متوسطه را در دبیرستان نام‌آور دارالفنون به اتمام رساند. در سال ۱۳۰۸، با شرکت در آزمون اعزام به خارج، در زمره نخستین گروه محصلان راهی برلین شد. با این حال، پس از یک سال به دلایلی به تهران بازگشت و سپس عزم سوئیس کرد. در آنجا، با درخشش بی‌نظیر، تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته مهندسی راه و ساختمان در دانشگاه زوریخ با درجه ممتاز به پایان رساند. در سال ۱۳۱۵، به میهن بازگشت و در وزارت راه، فعالیت‌های خود را آغاز کرد.

نقش‌آفرینی در دانشکده فنی دانشگاه تهران

دو سال پیش از بازگشت استاد حامی به ایران، در سال ۱۳۱۳، دانشکده فنی دانشگاه تهران تاسیس شده بود. استاد حامی، بلافاصله پس از مراجعت به کشور، به دعوت علی‌اکبر حکمت، وزیر فرهنگ و ارشاد وقت، همزمان با فعالیت در وزارت راه، به تدریس در این دانشکده پرداخت. استاد حامی، با ۴۶ سال تدریس مستمر در این دانشکده، یکی از وفادارترین و متعهدترین استادان دانشگاه تهران نام گرفت. شایان ذکر است که او علاوه بر دانشگاه تهران، در دانشگاه‌های پلی‌تکنیک (امیرکبیر) و دانشگاه تبریز نیز به تدریس مشغول بود.

همکاری و مشارکت ستودنی استاد حامی در ساخت و راه‌اندازی بسیاری از راه‌ها، پل‌ها، راه‌آهن‌ها، فرودگاه‌ها و بنادر، نشان از دقت و تسلط بی‌بدیل او بر زیرساخت‌های کشور داشت. از همین رو و به دلیل اشراف کامل ایشان بر راه‌های ایران، به حق، لقب پدر راه‌های ایران را علاوه بر پدر مهندسی عمران به ایشان دادند. استاد حامی، علاوه بر تالیفات مهندسی، در زمینه تاریخ و فرهنگ ایران نیز قلم فرسود و در آثار خود، به‌ویژه به نقد تاریخ‌نویسان غربی پرداخت. تالیفات مهندسی ایشان را می‌توان به سه گروه عمده تقسیم کرد:

  • مصالح ساختمانی،
  • راه‌سازی
  • و مهندسی ساختمان.

در حوزه مصالح ساختمانی، کتاب‌هایی چون «سیمان» و «مصالح ساختمان» یادگارهای ارزشمند ایشان هستند. در زمینه راه‌سازی نیز، از تالیفات ایشان می‌توان به «آسفالت گوگردی»، «راه‌های ایران در گذشته و آینده»، «روسازی آسفالتی خیابان‌های تهران» و «ماشین‌های متراکم‌کننده زمین‌های خرده‌سنگی» اشاره کرد. همچنین، استاد حامی در زمینه مهندسی ساختمان دو کتاب به چاپ رساند که «برآورد ساختمان‌ها» یکی از آنهاست. علاوه بر این، هشت جلد کتاب تاریخی نیز از مهندس حامی به یادگار مانده است.

استاد احمد حامی در زمان رونمایی از تندیس ایشان و مراسم گرامی‌داشت ایشان

میراث ماندگار و روز بزرگداشت

از مهم‌ترین آثار استاد حامی، کتاب «مصالح ساختمانی» است که همچنان در دانشگاه‌های کشور تدریس می‌شود و پس از درگذشت او، کتابی با عنوان «یادنامه مصالح ساختمانی مهندس حامی» منتشر شد که هر بخش آن توسط استادان برجسته‌ای چون دکتر مهدی قالیبافیان، دکتر محمد شکرچی‌زاده، دکتر علی‌اکبر رمضانیان‌پور، دکتر کامبیز بهنیا، دکتر هرمز فامیلی، دکتر مرتضی زاهدی، دکتر شاپور طاعونی، دکتر داود مستوفی‌نژاد و… تالیف گردید. استاد حامی همچنین به عنوان مشاور عالی ساختمان و مصالح ساختمانی در مرکز تحقیقات راه و مسکن فعالیت داشت و در بنیانگذاری سازمان برنامه و بودجه همکاری تاثیرگذاری از خود نشان داد.

غروب خورشید خدمت و عشق به ایران

استاد حامی، سرانجام پس از عمری تدریس، تلاش پیگیر در راه اعتلای ایران عزیز و خدمت به مردم، در دهم بهمن‌ماه ۱۳۷۹ دار فانی را وداع گفت و در بهشت سکینه، در کنار مزار پرفسور شمس (پدر چشم‌پزشکی ایران و پدر همسر فرزندش، فرخ حامی) به خاک سپرده شد. در ابتدا، به دلیل علاقه وافر او به وطن و زبان پارسی، قرار بود در مشهد، در کنار فردوسی و اخوان ثالث به خاک سپرده شود و تمامی کارهای لازم توسط یکی از شاگردان ممتاز ایشان، مهندس محمدمهدی کمالی، صورت گرفته بود. اما به علت نامساعد بودن شرایط جوی و طبق خواسته فرزندش، تدفین در همان بهشت سکینه انجام گرفت.

یکی از آخرین تصویر مهندس احمد حامی در زمان حیاط ایشان (افراد حاضر در تصویر به ترتیب از سمت راست: دکتر مرتضی زاهدی، مهندس احمد حامی، مهندس محمد مهدی کمالی و دکتر محمد شکرچی‌زاده)

پیش از درگذشت، ایشان به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران شناخته شد و مورد تقدیر قرار گرفت و این لوح تقدیر به فرزندش، فرخ حامی، اهدا شد. دانشگاه آکسفورد نیز از او با عنوان پدر مهندسی عمران ایران یاد کرده است. از جملات معروف و الهام‌بخش او می‌توان به این موارد اشاره کرد: «این مملکت عاشق می‌خواهد، هیچ وقت نگویید نمی‌شود؛ بگویید چگونه می‌شود؟» و «قلبی که برای ایران نتپد بهتر است که نتپد».

تجلیل از مقام استاد

۱۶ مهرماه، به منظور تجلیل از مقام علمی و خدمات ماندگار زنده‌یاد مهندس احمد حامی، بنیانگذار مهندسی نوین و پدر مهندسی عمران ایران، به عنوان روز بزرگداشت «استاد مهندس احمد حامی» و «روز بتن» نامگذاری شده است. علت این انتخاب، علاقه ایشان به تاریخ ایران و همزمان بودن این روز با روز مهرگان است.

پس از درگذشت استاد حامی، تندیسی از او در محوطه دانشکده فنی نصب شد. گفتنی است که در تمام محوطه دانشکده فنی، تنها دو تندیس نصب شده است که یکی به مهندس احمد حامی و دیگری به حکیم ابوالقاسم فردوسی تعلق دارد. به نقل از دکترمرتضی زاهدی: «بعد از فردوسی، هیچ‌کس به اندازه مهندس حامی ایران را دوست نداشت.» شایان ذکر است که استاد حامی، حقوق مربوط به آثاری چون کتاب «مصالح ساختمانی» را به دانشگاه تهران اهدا کرده بود.

با تشکر از سازمان‌ها و ارگان‌هایی که این اطلاعات ارزشمند را جمع‌آوری کرده‌اند:

کانون مهندسین فارغ‌التحصیل دانشکده فنی دانشگاه تهران

دانشکده فنی دانشگاه تهران

مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

و انجمن بتن ایران

واحد آزمایشگاه شرکت فهاب بتن

با به کارگیری متخصصین تحصیل‌کرده در معتبرترین مراکز علمی کشور و با استفاده از امکانات و تجهیزات به‌روز و سلامت‌سنجی شده، این واحد مسئولیت دارد تا نیازهای فنی مشتری را با طراحی و آزمودن طرح مخلوط‌های متعدد، تامین نموده و آن را برای اجرا به واحد تولید ابلاغ نماید. هم‌چنین، پایش و بررسی کیفیت مواد اولیه (مواد سیمانی، سنگ‌دانه‌ها و مواد افزودنی معدنی و شیمیایی) و محصول نهایی بدست‌آمده نیز از وظایف واحد آزمایشگاه شرکت فهاب بتن است.

آزمایش‌های بتن

تجهیزات آزمایشگاهی

آزمایشگاه فهاب بتن